Niks doen door faalangst

 

Mijn wekker gaat. Met een slaapdronken hoofd pak ik mijn telefoon en kijk hoe laat het is: 09:30. Eigenlijk had ik gehoopt dat ik eerder wakker zou worden, maar op hetzelfde moment wil ik helemaal niet opstaan. Met een steen in mijn maag denk ik aan de dingen die ik vandaag moet doen. Het gaat met name om studeren eigenlijk. Ik ben het al dagen aan het uitstellen en de deadline zit er nu écht aan te komen. Ik doe mijn ogen dicht, ik wil er niet aan denken en draai me nog een keer om. Ik voel een enorme weerstand om te beginnen.

Niet veel later zit ik toch in het koffiezaakje bij mij op de hoek en ik staar naar mijn scherm. Het kostte behoorlijk wat moeite om mijzelf uit bed te slepen en het is ook al weer veel later dan ik had gepland, maar ik zit er. Met al mijn motivatie en goede bedoelingen ben ik hier gekomen. Toch lukt het niet. Ik krijg geen beweging in mijn handen. Ik lees de zinnen op de Powerpoint van het vak waar ik voor moet leren meerde malen door, maar het blijft niet hangen. Ik open Facebook en scrol minstens drie kwartier door mijn tijdlijn, zonder daadwerkelijk iets te lezen. Ik wil niet denken aan wat ik eigenlijk zou moeten doen. Met de tijd die verstrijkt zakt de moed mij meer en meer in de schoenen. 

Paniek

Waarom lukt het niet? Ik kan prima leren, dat weet ik van mezelf. En toch... Straks heb ik écht geen tijd meer over. Ik ben me bewust van het drukkende gevoel op mijn borst en mijn hoge ademhaling; de spanning stijgt. In mijn hoofd voer ik een stormend gesprek met mezelf:

Ik weet het zeker, dit is de keer dat het mij écht niet gaat lukken. Maar dat zou super rot zijn want dan moet ik herkansen en dat wil ik al helemaal niet. Daarbij, ik kan het gewoon. Ik haal altijd goede cijfers dus het zou raar zijn als ik die nu niet haal. Ik moet me niet zo aanstellen en het nu gewoon gaan doen. Als ik nú begin moet ik het nog redden om alles door te nemen. Maar... Ik heb nog maar zo weinig tijd, dat gaat me echt niet lukken. Sukkel, je had gewoon eerder moeten beginnen. Iedereen verwacht dat je zoals altijd een prima cijfer haalt en het is nu helemaal je eigen schuld dat dat je niet lukt.

Ondertussen appt een studiegenootje mij met de vraag hoe het gaat met leren. Ik stuur haar terug dat ik nog niet ben begonnen, dus dat we wel zien of het gaat lukken. Met een knipogende smiley er achteraan. Ik doe alsof het mij niet uitmaakt, alsof het grappig is dat ik nog niks gedaan heb. Ik raak lichtelijk in paniek, maar voel op hetzelfde moment een gekke vorm van rust over me heen komen. Het is te laat om nog écht goed te leren. Dus als ik dit keer een onvoldoende haal, ligt het in ieder geval niet aan hoe slim ik ben of aan mijn kunnen. Ik kan dan gewoon zeggen dat ik te laat begonnen ben.

Zelfreflectie

Eigenlijk gaat het altijd zo, zeker met studeren. Ik herken mijn eigen gedrag. Ik wil graag goed presteren en verwacht veel van mezelf. Hooge cijfers, het beste resultaat. Mijn eigen verwachtingen liggen zo hoog, dat ik bang ben ze niet te kunnen halen. Daarbij denk ik dat anderen net zulke hoge verwachtingen van mij hebben en ik wil hen niet teleurstellen. Ik wil er niet achter komen dat het aan mij ligt dat ik iets niet kan. Dat ik niet slim genoeg ben. Dat het mijn fout is. Ik stel het leren zo lang mogelijk uit totdat het 'te laat begonnen zijn' een legitieme reden is om mijn eventuele 'slechte prestatie' te verantwoorden.

Vervolgens raak ik op dat laatste moment toch in paniek. Ik bel mijn moeder huilend op en zij stelt mij keer op keer weer gerust. Daarna begin ik als een gek met leren. Ik ga door tot in de late uurtjes. Met buikpijn begin ik de volgende dag aan mijn tentamen. Eigenlijk wil ik een minder hoog cijfer helemaal niet hoeven verantwoorden, ik wil het gewoon kunnen! Waarom heb ik het mezelf nou weer zo moeilijk gemaakt... Uiteindelijk sluit ik 9 van de 10 keer het tentamen met een prima cijfer af. Alsof er niks gebeurd is.

Faalangst of gewoon lui?

Hoewel weinig mensen het woord 'faalangst' richting mij in de mond hebben genomen, stel ik hier even een 'zelfdiagnose'. Niet omdat ik een diagnose zo belangrijk vind, maar omdat het wat makkelijker praat. Mijn faalangst zorgt bij mij voor een blokkade. Ik wil buitengewoon goed presteren, ben bang dat het niet lukt en begin daardoor niet aan wat ik moet doen. Tot de druk te hoog wordt en ik uit paniek op het nippertje uit mijn freeze kom en doe wat ik moet doen. Met een boel extra grijze haren van de stress weet ik het schip nog net te redden.

Het duurde even voordat ik de faalangst bij mijzelf herkende. Iemand met faalangst doet toch juist extreem haar best? Iemand met faalangst zit uren achter elkaar te blokken en doet alles in haar macht om de beste prestatie te halen. Dat was het beeld dat ik had van faalangst. Ik daarentegen doe juist te weinig. Ik stel uit. Ik heb gebrek aan discipline. Zou veel meer kunnen doen. Ik ben gewoon lui. Toch paste lui zijn niet bij het beeld wat ik van mijzelf had en heb. Ik ben iemand die haar best doet en het ook leuk vindt om haar best te doen. Ik doe de dingen die ik doe altijd met volle aandacht, lever geen half werk. Door te lezen over faalangst en er met mensen over te praten, kwam ik tot de conclusie dat ik toch niet zo lui was als ik dacht. 

De cirkel doorbreken

De gedachte dat ik niet lui was, maar juist te graag goed wilde presteren en daardoor niet durfde te beginnen, gaf mij rust. Het maakte dat ik minder boos was op mijzelf. Ik kon mijn uitstelgedrag verklaren en begon het daardoor ook te herkennen. Dat betekende niet dat ik er ook meteen verandering in kon brengen. Het cirkeltje heeft zich vaak herhaald en nog steeds kom ik er weleens in vast te zitten. 

Toch helpt het herkennen van mijn eigen gedrag en de situaties waarin dat voorkomt mij om het steeds vaker voor te zijn. Ik kan het voordat het gebeurt al herkennen, waardoor ik maatregelen kan nemen waarmee ik het mezelf makkelijker maak. Bijvoorbeeld door met mensen samen af te spreken om te studeren of door concrete, haalbare doelen voor mezelf te stellen.

Maar wat mij het meeste helpt, is dat ik het mezelf niet meteen enorm kwalijk neem wanneer het een keer niet lukt. Wanneer ik wel weer in mijn uitstelgedrag verzeild raak. Ik ben nu minder energie kwijt aan boos zijn op mezelf en het voelen van frustratie. Hierdoor heb ik meer ruimte om mij te focussen op wat wél goed gaat en wat ik kan doen om wél aan de gang te gaan. Of, zoals mijn moeder altijd zegt: "Je doet je best en meer dan dat kun je niet doen." 

 

Gerelateerde blogposts

Reacties

Estella - Donderdag 15 augustus 2019 20:07
Dit is zo herkenbaar. Dit heb afgelopen paar dagen nog ervaren en nu heb ik mijn tentamen verpest :(
positievepower (Eva) - Donderdag 15 augustus 2019 20:13
wauw... heel herkenbaar. Vroeger leerde ik uren en uren en tegen mijn eindexamens aan leerde ik meestal slechts een uur en voor de rest vluchtte ik in films en series. Ik was mezelf zo aan het opjagen met de gedachte dat het "me toch niet lukte" en ik "het toch niet kon" dat ik zelf begon te stressen om het mogelijk gaan stressen. Ik leg mezelf onbewust veel te hogen doelen op en vervolgens begin ik er geen eens aan, omdat dat minder erg voelt dan proberen en falen. Thanks voor deze mooie blog
xx Eva
positievepower (Eva) - Donderdag 15 augustus 2019 22:09
ik herken het dus woord voor woord, maar het bizarste en naarste vond ik dat de docenten dan zeiden: "jij kan dit toch met twee vingers in je neus", ze moesten eens weten hoe die goede cijfers mij behoorlijk wat jaren van mijn levensverwachting hebben gekost...
Lusi - Donderdag 15 augustus 2019 23:21
Mooi dat je er meer je weg in hebt gevonden!

Ik vraag me overigens af hoe je er nu mee om gaat met het schrijven van blogs? En of je er dan ook (af en toe) last van hebt?
ikkuh1985 - Vrijdag 16 augustus 2019 00:33
Mooie blog!!!Helaas super super super herkenbaar!:-(
M. - Vrijdag 16 augustus 2019 08:18
Faalangst kent vele vormen!
Het verlammen vind ik zo'n naar gevoel. Een deel wil weg en een deel wil aan de slag. Altijd die angst dat het deze keer niet lukt, en dat dan de wereld vergaat.
Rowena - Vrijdag 16 augustus 2019 12:19
Dit is zo ontzettend herkenbaar, vooral die blokkade, het gewoon letterlijk verlammen en niet durven beginnen. Ook eigenlijk niet weten hoe te beginnen omdat je geen flauw idee hebt hoe je ooit het eindresultaat wat je zelf in je hoofd hebt moet gaan behalen. Ik heb het overigens niet alleen met school/studie maar ook met creatieve dingen, opruimen/schoonmaken, een cadeautje voor iemand kopen etc etc. Alles moet perfect of anders niet en de eis die ik aan perfect stel is eigenlijk meestal onhaalbaar dus blokkeer je weer. Ik ben nog steeds op zoek naar een manier om dit te doorbreken maar het levert zoveel angst en stress op als ik “zomaar moet beginnen”
britneyangel - Vrijdag 16 augustus 2019 15:53
het maakt ook niet uit dat je later op stond want ookal stond je op tijd op dan kon het nog gebeuren dat het niet lukte. en als het niet lukt dat kan maar dan kun je ook het na een half uurtje ofzo weer gaan proberen
J - Vrijdag 16 augustus 2019 20:57
Dankjewel lieve Hannah, ik heb het mezelf tot op de dag van vandaag zo kwalijk genomen, maar dit verklaart letterlijk waarom mijn hele middelbare school en studie tijd zo ontzettend moeizaam verliep.. Dankjewel ♥
hamster - Vrijdag 16 augustus 2019 21:32
Oef, wat herkenbaar...
Golden - Maandag 19 augustus 2019 14:11
Zo ontzettend herkenbaar, alsof ik het zelf heb geschreven! Ik zat met mijn studie zo lang vast in hetzelfde cirkeltje. Pas de afgelopen maanden heb ik een klein beetje vooruitgang gemerkt, maar het blijft lastig om tegen die faalangst in te gaan.