Deal jij met verslavingsverplaatsing?

Je bent hersteld of herstellende van je eetstoornis. Je komt van je slechte coping mechanismen af, hoe geweldig! Maar na een tijd merk je dat je er andere verslavende copings voor in de plaats hebt gekregen. Is dit normaal? En ben je dan wel echt hersteld?

Wat is verslavingsverplaatsing?

Je eetstoornis kan voelen als een verslaving. Bijvoorbeeld aan eetbuien of aan het gevoel van controle. Als je in eetstoornisherstel zit, raak je die verslaving hopelijk kwijt. Maar, de verslaving heb je ooit ontwikkeld met een reden. Om een leegte op te vullen, om dingen te verwerken, of om met iets heel anders om te gaan. Als jouw eetstoornis dé manier was om met dingen te dealen, dan kan die leegte weer sterk aanvoelen wanneer je eetstoornis langzaamaan verdwijnt. Zeker als je tijdens je behandeling je niet goed focust op de onderliggende patronen. Andersom kan dit ook. Misschien kom je van een verslaving aan iets heel anders, maar merk je nu dat je relatie met eten steeds meer verslechterd.

Mijn ervaring

In 2023 ging ik in behandeling voor mijn eetbuistoornis. Ik merkte dat ik het lastig vond om te achterhalen wat precies mijn trigger was voor een eetbui. Waarschijnlijk begon het wel als een manier om prikkels en emoties te verwerken, maar dat voelde zo rond het einde niet meer bewust zo. Het was zo’n gewoonte, ik deed het compulsief, ik kon gewoon niet meer zonder. Toen ik mijn herstel had afgerond, vond ik het nog steeds wel lastig om te kunnen aanwijzen wat nou precies die boosdoener was. In 2024 kreeg ik een maagverkleining. Daardoor had ik naast de mentale rem van herstel, nu ook een fysieke rem op mijn eetbuien.

Dat ging – en gaat – dus ook heel goed. Toch merkte ik een aantal maanden na mijn operatie dat ik andere keuzes ging maken die normaal niks voor mij waren. Vroeger dronk ik al-tijd water, maar ik begon nu vaker te kiezen voor een drankje met een smaakje. Zeker toen ik weer koolzuur kon drinken, dronk ik elke avond wel een blikje. Toen ontdekte ik mijn ‘liefde’ voor energiedrankjes. Ik drink ze niet voor de cafeïne, ik vind ze gewoon oprecht heel lekker. Ik merk niet eens een energieboost als ik ze drink, dat heb ik nooit gehad. Maar ondanks dat ik het niet voel, blijft het natuurlijk wel een verslavend middel. Ik sla geen sixpack per dag achterover, maar ik drink toch echt meerdere blikjes per week nu.

Ben ik dan wel hersteld?

Ik zou deze energiedrankjes niet parallel zetten aan mijn eetbuien. Ik merk nu ik wat jaren verder ben dat het namelijk andere leegtes opvult. Mijn eetbuistoornis ontwikkelde ik om te dealen met alle soorten problemen die ik had; eenzaamheid, overprikkeling, mijn PCOS, emotieregulatie, verveling, noem het maar op. Deze problemen los ik nu heel anders op. Ik heb hobby’s en een fijn sociaal leven, ik heb therapie (gehad) en het gaat door mijn medische maagverkleining fysiek ook beter. Maar soms mis ik door die fysieke restrictie gewoon dat fijne gevoel wat lekker eten kan brengen, want genieten van eten kan ook gezond zijn! Daarom neig ik nu meer naar drankjes dan vroeger. Zo heb ik toch weer een extra smaaksensatie die ik vroeger uit meer verschillende soorten eten kon halen.

Gezond is het niet, maar een verslaving zou ik het niet noemen. We hoeven ook niet naar perfectie te streven na herstel. Elk mens heeft wel een slechte gewoonte of twee. We zitten allemaal geplakt aan onze telefoons, misschien scroll jij nu wat langer op TikTok sinds je herstel. Of je maakt net een impulsaankoop te veel op die leuke webshop (guiltyyy!).

Wanneer zoek je hulp?

Maar misschien lees jij dit en is dit voor jou wel helemaal anders. Wellicht zoek jij echt een uitweg op dezelfde manier als met je eetstoornis. Hoe weet je of het problematisch is? Probeer het bij jezelf na te gaan hoe het effect heeft op jou. Zit je in de schulden of merk je dat het effect heeft op je dagelijks leven zoals school of werk? Verwaarloos je jezelf, of de lieve mensen om je heen? Nemen gedachtes erover je dag over, net zoals bij je ES? Dit zijn allemaal vragen die je jezelf kunt stellen.

Enne, wees hierin ook weer niet te streng voor jezelf. Ook als het probleem/de verslaving nog ‘klein’ is, verdien je het om serieus genomen te worden en om hulp te krijgen. Zit je nog in een behandeltraject? Dan kan je er ook eerst met je behandelaar over praten.

Ik houd het bij mezelf ook goed in de gaten. Want ik ga ook eerlijk zeggen dat – zonder al te veel details – ik ook wel een paar keer merkte dat ik wél risico liep op een serieuze verslavingsverplaatsing. Zodra ik dit bij mezelf aanvoelde, trok ik gelijk aan de bel. Ik ging bij mezelf na waaróm ik hier gevoelig voor was, en ging zoeken naar fijnere alternatieven. Voorkomen is beter dan genezen! En als je al voorbij het ‘voorkomen’ bent, is het ook essentieel om zo snel mogelijk hulp te zoeken.

Herken jij dit verhaal en heb je last (gehad) van verslavingsverplaatsing? Je bent niet alleen. <3


Kom bij Proud2Bme gratis en anoniem in contact met lotgenoten, ervaringsdeskundigen, psychologen en diëtisten. Op ons forum kun je jouw verhaal delen en/of vragen stellen. Ook kan je dagelijks met ons chatten (de agenda vind je hier). Wij staan voor je klaar.

Dana

Geschreven door Dana

Reacties

4 reacties op “Deal jij met verslavingsverplaatsing?”

  1. Heel herkenbaar dit.

    1. Je staat er niet alleen voor <3

  2. Mooie blog en dapper dat je zo open bent Dana.

    Ik merkte inderdaad bij mijzelf op dat ik jullie “veel” zie snacken/snoepen (ultrabwerkte voeding consumeren) op vlogs en dagjes WIEIAD etc., en aangezien ik zelf niet zo ben opgegroeid vind ik het moeilijk om in te schatten wat precies “normaal” is, en aangezien je hier snel over andermans “triggers” struikelt vind ik het soms ook lastig om daar naar te vragen…

    Ik heb zelf dan ook nooit eetbuien gehad, en ben ook niet herstelt van mijn eetstoornis (Orthorexia nervosa), maar die eetstoornis helpt mij wel om niet terug te vallen/door te schieten in drank en drugsverslavingen.
    De grootste nadelen van mijn eetstoornis (o.a. dwangmatigheid, preoccupatie en sociaale isolatie) zouden (vanwegen Asperger’s/autisme) zonder de eetstoornis ook nog steeds een onderdeel van mijn leven/persoonlijkheid zijn.
    Ik denk ook dat dit alles bijdraagt aan mijn problemen met begrijpen wat precies “normaal” zou moeten zijn.
    Hoe bepaal jij wanneer iets (niet meer) “normaal” of (on)gezond is?
    En is “normaal” voor iedereen ook altijd een optie? Kan (of moet) je “normaal” (gemaakt) worden als dat misschien gewoon niet binnen jouw persoonlijkheid ligt, of is dat een illusie?
    Kan iedereen genezen, of is coping (omgaan met je beperkingen) soms het beste wat je kan verwachten?
    Ik vind het dapper dat jij voor een maagverkleining (ik neem aan vanwegen je gezondheid) hebt gekozen, voor mij is dat dan niet nodig, maar ik denk dat ik uberhaubt een fysieke ingreep, en zelfs medicatie niet aan zou durven/willen. Hoe maak je die afweging?

    1. Hoi Bas,

      Ik vind je comment en je verhaal heel interessant! Het is ook zeker moeilijk om te zeggen wat “normaal” is. Zowel omdat je eetstoornis best luid kan zijn en je morelen kan aanpassen, maar ook omdat het in het algemeen zo anders voor iedereen kan zijn. Ik voel die nieuwsgierigheid ook wel vaak, maar zoals je zelf zegt, je wil ook niet iemand daarmee triggeren of aan zichzelf laten twijfelen. Lastig he…

      Die worstelingen van je ES die je beschrijft kunnen inderdaad uit meerdere bronnen komen ook buiten je ES om, en daarom is het ook zo lastig om te kunnen zeggen hoe je met dingen om zult gaan na je herstelperiode. In mijn geval heb ik meerdere soorten hulptrajecten kort achter elkaar gevolgd, waardoor ik echt in elke hoek van mijn brein ben gaan werken aan mezelf. Zoals ik ook in de blog beschrijf heeft dat wel ervoor gezorgd dat ik echt gezonde copings ben gaan ontwikkelen, in plaats van de ene slechte met de andere te vervangen. Maar dat is natuurlijk ook geen must, voor sommige mensen werkt één stap tegelijk juist veel beter 🙂

      Heel kort verwoord: ik zie “normaal” als iets intuïtief voor mezelf. Als ik lekker in mijn vel zit, energie heb, gelukkig ben, dan is wat ik nu doe goed (zowel met eten als daarbuiten). Als ik het niet zo ervaar, dan probeer ik na te gaan waar dat aan kan liggen. Voor een ander kan ik dat dus ook niet zeggen, maar dat zou je eerlijk gezegd ook niet moeten willen. Van sommige dingen weten we dat het gewoon niet goed is, zoals een eetstoornis of een middelenverslaving. Bij andere dingen ligt het toch ingewikkelder en hoop ik vooral dat als iemand er een slecht gevoel bij heeft, diegene daar open over kan zijn in hun omgeving.

      En ja klopt, mijn maagverkleining was echt een keuze voor mijn gezondheid! Als ik daar nu diep op in ga wordt deze comment wel heeeel lang hahaha, maar ik wil hier zeker wel eens een blog over schrijven!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *