Waarom schuldgevoel de eetstoorniscirkel versterkt
Als je kampt met boulimia, of welke verslaving dan ook, ken je dat heftige moment direct ná een “misstap”. Je zit te vol (mijn trigger), de paniek slaat toe en de criticus in je hoofd schreeuwt: ‘Je hebt het weer verpest, je móét dit nu compenseren of fixen.’ En zo kom je in een cirkel van destructie terecht. Hoe stop je deze cirkel?
Mijn eigen ervaring met herstel en terugval
Ik zat 16 jaar lang vast in een hevige eetstoornis, 8 jaar actief en 8 jaar herstellend met af en toe een terugval. Inmiddels zit ik er niet meer in vast, maar het blijft altijd een rol spelen. Niet meer als hoofdrolspeler of als tweede viool, maar eerder als een decorverschuiver; op de achtergrond aanwezig, onzichtbaar maar sturend als ik niet oplet.
Een belangrijk inzicht
Laatst zat ik op de fiets. Mijn ontbijt viel zwaar op de maag en daar was-ie weer, dat bekende, ongemakkelijke schuldgevoel dat ik altijd heb bij een vol gevoel. Ondertussen luisterde ik naar de Omdenken-podcast. Het ging over een heel andere verslaving, tot ik Berthold de zin hoorde uitspreken: “Het enige waar je invloed op hebt, zijn de keuzes die je maakt.” Het was alsof een lampje dat al tijden probeerde aan te gaan, ineens genoeg stroom kreeg en glashelder ging branden.
Die keuzes maken is momenteel mijn grootste uitdaging. De realiteit nu is dat ik moeder ben van een fantastisch mooi meisje, overleef op te weinig slaap en borstvoeding geef. Mijn lijf vraagt biologisch gezien constant om extra brandstof; ik héb simpelweg meer honger. Tel daar de druk bij op dat ik het best mogelijke voorbeeld wil zijn voor mijn dochter. Juist als je uitgeput bent en legitieme honger hebt, loert die oude stem om te zeggen dat je ‘te veel’ eet. Maar op de fiets begreep ik: het beste voorbeeld voor haar is niet een feilloze moeder, maar een moeder die laat zien hoe je omgaat met imperfectie en kiest voor mildheid.
Waarom schuldgevoel de echte trigger is
De échte motor van de vicieuze cirkel is namelijk niet het eten, de vermoeidheid of de honger. Het is het schuldgevoel achteraf. Zodra je jezelf afstraft met schaamte, raakt je zenuwstelsel zó in de stress dat je brein acuut teruggrijpt naar de oude verslaving om te kalmeren (het is dan wel niet goed voor je maar wel bekend en dus ‘veilig’). Schuldgevoel is de brandstof van het monster.
De énige gedachte die deze kettingreactie direct doorsnijdt, is deze: Het is gebeurd. Het is nu zo. Het enige wat ik kan doen, is de volgende keer een andere keuze maken.’ Hiermee haal je de morele lading weg. Geen straf, gewoon een neutrale switch naar voren.
Terug naar het nu: zo breek je de cirkel
Als je brein het snapt, moet je lichaam vaak nog volgen. Voorkom dat je fysiek meegesleept wordt door de onrust en zet je zintuigen in als ankers:
- Verleng je uitademing (De fysiologische reset): Paniek zorgt voor een hoge, snelle ademhaling. Adem in via je neus en blaas heel traag uit door getuite lippen — alsof je een kaarsvlam laat wapperen zonder hem uit te blazen. Dit verlaagt direct je hartslag en remt stresshormonen.
- De zintuiglijke kortsluiting: Schuld leeft in het verleden, paniek in de toekomst. Haal je brein daar dwingend weg. Benoem hardop vijf dingen die je ziet, vier dingen die je letterlijk voelt (de stof van je kleding, de tafel) en drie geluiden om je heen. Dit landt je direct in het nu.
- Observeer je lichaam als onderzoeker: Voel de drang of onrust, maar bekijk het klinisch. Waar zit het? Een druk op je borst, een knoop in je maag? Besef dat dit slechts een tijdelijke, chemische golf in je lichaam is. Je hoeft er niet tegen te vechten; observeer het en laat het over je heen spoelen.
Je bent sterker dan de eetstoorniscirkel
Je bent niet mislukt omdat je een misstap maakte, of omdat je in mijn geval door de vermoeidheid en de borstvoeding extra hebt gegeten. Het is in de basis juist fantastisch dat het lichaam zo goed weet wat het nodig heeft!
Adem uit, wees zacht voor jezelf, en weet dat er straks gewoon weer een nieuwe keuze volgt. Je bent sterker dan de cirkel!
Kom bij Proud2Bme gratis en anoniem in contact met lotgenoten, ervaringsdeskundigen, psychologen en diëtisten. Op ons forum kun je jouw verhaal delen en/of vragen stellen en zijn er dagelijkse chats (de agenda vind je hier). Ook kun je starten met fEATback, een online zelfhulpprogramma. Wij staan voor je klaar.
Geef een reactie