Tijdens feestdagen en bijzondere momenten duikt het beeld vaak op: die ene lege stoel. De plek aan tafel van iemand die erbij had moeten zijn, maar er niet is. Soms is die stoel letterlijk leeg, soms alleen voelbaar. Hij staat symbool voor een aanwezigheid die ooit vanzelfsprekend was of die je graag als vanzelfsprekend had gezien. In een maand die draait om samenkomen, delen en verbinden, kan afwezigheid extra zwaar wegen. In de stilte voor iftar, in een gesprek dat je normaal met iemand zou voeren, in het besef dat deze maand er anders uitziet dan je had gehoopt.
Alleen vieren, zonder voorbeeld
Voor bekeerlingen kan de Ramadan een stille maand zijn. Geen familie die mee vast, geen gezamenlijke iftars aan een bekende tafel, geen verhalen over hoe het “vroeger altijd ging”. Je bouwt je eigen ritme, je eigen betekenis, je zet de toon voor de generaties aan moslims die na jou komen. Je fantaseert over een grote familie, samen opstaan om te eten, samen naar de moskee gaan om te bidden, helaas is dit voor jou nu slechts een fantasie. Je twijfelt aan jezelf, is wat je doet wel goed? Is dit wel hoe het hoort?
Het kan krachtig zijn om alleen te kiezen voor de islam, maar het kan ook eenzaam zijn. Want vieren zonder gedeelde context vraagt veel van jezelf. Je mist soms de vanzelfsprekendheid van samen beleven, van gezien worden in wat deze maand voor je betekent. En juist omdat de Ramadan zo collectief wordt neergezet, kan dat gevoel van alleen zijn scherper worden.
Wanneer familie geen veilige haven is
Voor anderen zit de leegte niet in fysieke afstand, maar in gebroken banden. Verstoorde familierelaties, onuitgesproken conflicten of pijnlijke stiltes kunnen tijdens de Ramadan extra voelbaar worden. De uitnodiging tot verbinding botst dan met de realiteit.
Misschien is er contact, maar geen nabijheid. Misschien is er helemaal geen contact meer. De lege stoel staat dan symbool voor wat er niet lukt, voor wat ooit anders was of nooit heeft kunnen zijn. Dat kan schuld oproepen, verdriet, of een gevoel van falen; terwijl het vaak simpelweg het gevolg is van complexe, menselijke relaties. De Ramadan staat in het teken van samenzijn, maar dat betekent niet samenzijn ten koste van jezelf.
Mijn eigen lege stoel
Voor mij heeft die lege stoel een gezicht, het is mijn vader. Dit is mijn tweede Ramadan zonder hem. Zijn afwezigheid zit niet alleen in grote momenten, maar juist in de kleine. In gedachten die ik niet meer kan delen. In vragen die onbeantwoord blijven. In het besef dat hij deze maand niet meer meemaakt, niet meer naast me staat, niet meer op zijn eigen manier deel uitmaakt van mijn Ramadan.
Rouw laat zich niet sturen door de kalender. Soms voelt de Ramadan verzachtend, als een maand waarin stilstaan mag. Soms legt hij het gemis juist bloot. Beide mogen naast elkaar bestaan.
De leegte niet wegduwen
Wat deze verhalen met elkaar verbindt, is dat de Ramadan niet alleen licht brengt, maar ook schaduw. En dat die schaduw niet betekent dat je het verkeerd doet. Gemis hoort bij verbinding. De lege stoel laat zien dat iemand belangrijk was (of nog steeds is), op een andere manier.
Je hoeft de leegte niet op te vullen met dankbaarheid of verklaringen. Je hoeft niet sterk te zijn. Soms is het genoeg om te erkennen: dit doet pijn, en dat mag er zijn. De Ramadan vraagt niet om perfectie, maar om eerlijkheid, een pas op de plaats en aanbidding. En soms is het juist op de meest kwetsbare momenten dat je tot die aanbidding komt, alsof je het donker nodig hebt om het licht te zien.
Samen, ook in gemis
Misschien is de Ramadan niet alleen een maand van samenkomen, maar ook van dragen. Van je eigen verhaal, en dat van anderen. Van het stille besef dat iedereen iets meeneemt naar tafel, ook wanneer dat onzichtbaar blijft. De lege stoel vertelt geen verhaal van tekort of falen, maar van missen en liefhebben. Van herinneringen die warm aanvoelen en pijn doen tegelijk. En misschien vergeten we soms, midden in die intensiteit, dat ook deze Ramadan voorbij zal gaan en uiteindelijk zelf een herinnering wordt, hoe zwaar of allesomvattend hij nu ook voelt.
Welke plek aan jouw tafel voelt dit jaar leeg?
Kom bij Proud2Bme gratis en anoniem in contact met lotgenoten, ervaringsdeskundigen, psychologen en diëtisten. Op ons forum kun je jouw verhaal delen en/of vragen stellen. Ook kan je dagelijks met ons chatten (de agenda vind je hier). Wij staan voor je klaar.
Geef een reactie