Anorexia in de media

 

De afgelopen twee jaar is er in de media flink wat aandacht geweest voor de eetstoornis anorexia. Natuurlijk is dit goed, aangezien het van belang is dat er aandacht wordt besteed aan een ziekte waar binnen de maatschappij nog weinig over bekend is. Ook is het wellicht drempelverlagend voor jongeren die zich herkennen in de verhalen en tot dusver nog geen hulp durfden te zoeken voor hun eet-problemen. Maar heeft anorexia in de media ook een keerzijde? Of is het enkel "hoe meer aandacht, hoe beter?" En wat is de werking en het effect van meiden met een eetstoornis volgen op televisie?

Allemaal vragen die bij ons opkomen n.a.v. de documentaire Vel over probleem, de serie XXS en series als "Je zal het maar hebben" "Jong" en "Family matters".

We stelden onze vragen aan een deskundige op het gebied van eetstoornissen: Eric van Furth, klinisch psycholoog/ psychotherapeut, directeur behandelzaken van Centrum eetstoornissen Ursula en ruim 25 jaar werkzaam binnen het eetstoornissenwereldje. Hier volgt zijn reactie:

"Anorexia nervosa is een populaire psychiatrische stoornis, althans bij de Nederlandse media. Na Vel over Probleem 1 en 2 zendt de KRO deze zomer het programma XXS uit. Daarnaast zijn de voor-bereidingen voor de opvolger, XXL, ook al in volle gang. De KRO heeft eetstoornissen ‘geadopteerd', zo zeggen zij zelf. Naast ideële doelen, betekent dit zonder meer dat de KRO denkt met eetstoornissen goede kijkcijfers te kunnen behalen. Nu wilde documentairemaakster Jessica Villerius met haar Vel over Probleem saga laten zien dat anorexia nervosa een hele ernstige stoornis is maar ook dat de hulpverlening in Nederland onvoldoende is. Het programma XXS, gepresenteerd door de altijd vrolijke, meisjesachtige bolleboos Yvonne Jaspers (Boer zoekt Vrouw) wil de kijker meer inzicht geven in het leven en de strijd van mensen met anorexia nervosa.

De prachtig gefotografeerde documentaire Vel over Probleem raakte je emotioneel en hebben voor het grote publiek inzichtelijk gemaakt hoe moeilijk de strijd om herstel is. De ernst van de stoornis en de verwevenheid met andere problematiek werd mooi verbeeld. De boodschap dat de hulpverlening in Nederland ontoereikend is, is eenzijdig en onjuist. Nederland heeft in vergelijking met het buitenland een landelijk dekkend netwerk van gespecialiseerde zorg. Natuurlijk valt er veel te verbeteren maar de kwantiteit en de kwaliteit van de zorg is door de bank genomen hoog.

Het lijkt er op dat het voor velen moeilijk onder ogen te zien is dat psychiatrische problemen in het algemeen en eetstoornissen in het bijzonder moeilijk behandelbaar zijn en de prognose niet altijd even gunstig. Helaas weten wij nog weinig over de oorzaken van eetstoornissen en ook het onderzoek naar de behandeling laat veel te wensen over. Eetstoornissen hebben bij de beleidsmakers geen hoge prioriteit en er gaat relatief weinig geld naar onderzoekssubsidies voor deze stoornissen. Vel over probleem heeft er in ieder geval voor gezorgd dat anorexia nervosa even in de schijnwerpers stond.

Bij het KRO programma XXS lijkt de entertainment (emotainment) het gewonnen te hebben van de informatievoorziening (infotainment). Blijkbaar zijn kijkcijfers ook in de zomer belangrijk, of wordt het programma deze winter herhaald? De korte scenes, snelle montage, geluidseffecten en muziek geven de indruk dat je naar een soap kijkt. De dagboekcam, het (gestimuleerde?) exhibitionisme van de deelnemers en de verbeelde machteloosheid van de omgeving dragen bij aan de entertainment value. Anorexia nervosa smoelt lekker op TV. Ik ben benieuwd naar de opvolger, XXL, worden dat allemaal hele dikke mensen?

Uit ervaring weet ik hoe groot de impact van het deelnemen aan TV opnamen is. Als ik een deelnemer aan XXS hoor zeggen dat hij de afgelopen 24 uur alleen een crackertje gegeten heeft en zijn moeder daar dan vriendelijk glimlachend op de achtergrond zie zitten, dan vraag ik mij af wie hier in de maling wordt genomen. Als er geen TV ploeg met opgewekte Yvonne in de kamer zat, had moeder dan ook niet gereageerd? Gaat iemand hier nog iets doen? Schaapachtig voegt de voice over er dan aan toe dat betrokkene wacht op een plek in een eetstoorniskliniek. Snelle hulp voor deze jongen lijkt mij inderdaad gewenst.

Ook bij Vel over probleem werd steeds gesproken over ‘klinieken'. Een ouderwetse en foutieve benaming van de zorg van gespecialiseerde centra. Vijfennegentig procent van de mensen met een eetstoornis die worden behandeld krijgen ambulante behandeling. De meerderheid van deze groep neemt deel aan poliklinische behandeling, een minderheid aan deeltijdbehandeling. In de praktijk bestaat poliklinische behandeling meestal uit wekelijkse bijeenkomsten van 1½ uur. Door het gebruik van het woord kliniek wordt de suggestie gewekt dat alleen klinische (7 x 24 uur) behandeling gewenst is en dat mensen met een eetstoornis (tijdelijk) opgeborgen dienen te worden.

Is het verstandig deel te nemen aan een TV programma zoals XXS? Via de TV kan het grote publiek meer leren over eetstoornissen en dat is een goede zaak. Maak voor je beslist wel een hele goede afweging. Als je besluit mee te doen is dat vooral uit altruïsme, je doet het voor anderen, voor het goede doel.

Besef dat je veel privacy opgeeft en dat meedoen ook een versterkend effect op je eetstoornis kan hebben. Voor kinderen jonger dan 16 jaar is er een bijkomend probleem: Het overzien van de gevolgen van deelname is moeilijker. Daarnaast zijn je ouders uiteindelijk verantwoordelijk voor het besluit wel of niet deel te nemen.

Televisiemaken is een vak apart. Entertainment en kijkcijfers zijn belangrijk en de publieke omroep KRO wil ook graag haar maatschappelijke betrokkenheid tonen. Dat zij dit op een krampachtig geïsoleerde manier tot stand brengen (input van behandelaars en (ervarings)deskundigen is niet gewenst) en daarbij goochelen met (sterfte)cijfers is misschien minder belangrijk dan het uiteindelijke resultaat. Ik hoop dat de impact uiteindelijk is dat jongens en meisjes met een beginnende eetstoornis deze sneller bij zichzelf zullen herkennen en ook erkennen dat zij hulp nodig hebben"

Bron foto's: Luci Correia

 

Gerelateerde blogposts

Reacties

DMV - Woensdag 18 augustus 2010 11:43
Hmmm... Vind het een overdreven stellinginname op vele vlakken.
En wat dan nog? Is alle tv dan niet gericht op (leed)vermaak?
Media dit, media zus, media zo... Maar uiteindelijk zijn het de mensen zelf die ervoor kiezen om hun bijdrage te leveren aan een programma. Die het voor uitzending zien...
Ik ben het niet eens dat de ouders een verbeelde machteloosheid laten zien. Hoe durft u dat te zeggen!
Weet u wat er in hen omgaat. Als u op de hoogte was, dan zou u ook geweten hebben dat deze mensen een jaar gevolgd zijn en dat de afgelopen uitzendingen dus "oud" zijn. Zo is Mike opgenomen in de Bascule alwaar hij een behandeling volgt.
Sorry, maar dit interview maakt me erg pissig. U heeft niet alle kennis in pacht. En misschien is het een idee om eens iemand anders dan van de Ursula te interviewen...?!
Saar - Woensdag 18 augustus 2010 12:44
Goed verhaal!
Iris - Woensdag 18 augustus 2010 13:09
Ik word er een beetje moe van dat er op proud2bme steeds dit soort berichten geplaatst worden, waarin alle andere initiatieven naast proud2bme belachelijk gemaakt worden. Lekker makkelijk om alles af te kraken en jezelf wel goed te vinden. Erg zielig.
Linda - Woensdag 18 augustus 2010 13:28
Ik denk dat dit wel degelijk goed verwoord wat velen denken. Ik vind helemaal niet dat dit initiatief hiermee belachelijk wordt gemaakt of Proud opgehemeld. De voors en tegens worden besproken en daar is niks mis mee. en er worden ook coplimenten gegeven richting media enzo

C. - Woensdag 18 augustus 2010 13:38
Hoezo afkraken..? Het is volgens mij nog altijd gewoon een vraagstelling. Een punt om over na te denken!
Inderdaad een goed verhaal.
Stella - Woensdag 18 augustus 2010 14:03
Op veel punten ben ik het eens met de punten die hier worden aangedragen, zoals de onterechte kritiek op de hulpverlening in Vel over Probleem. Natuurlijk maakt de KRO het programma XXS niet alleen maar vanuit een ideaal, maar gaat het ook om de kijkcijfers. En ja, daarvoor is het belangrijk dat een programma 'flitsend' overkomt, anders kijken mensen niet en wordt het doel van het hele programma alsnog niet bereikt.

Ik begrijp wel dat het voor mensen misschien vreemd overkomt, of dat mensen het onterecht vinden dat een psychiatrische ziekte zo 'glamoureus' wordt gebracht, maar het doel van het programma is en blijft 'infotainment', zoals het hier wordt genoemd. Bij het kijken van het programma blijkt ook wel dat een eetstoornis alles behalve glamoureus te noemen is, toch?

Ik vraag me ook af wat er wordt bedoeld met 'het gestimuleerd exhibitionisme van de deelnemers'? Bedoelt u daarmee de openheid die mensen voor de camera laten zien, omdat ze een zo goed en eerlijk mogelijk beeld proberen te geven van hoe het is om een eetstoornis te hebben?
Ik kan natuurlijk alleen voor mezelf spreken, maar ik heb de deelname aan dit programma absoluut niet als belastend ervaren. Van tevoren zijn de programmamakers heel duidelijk geweest over de impact die het meedoen aan zo'n programma kan hebben, ik werd gestimuleerd om te overleggen met omgeving én behandelaren en mocht in alle gevallen zelf kiezen of ik iets wél of niet op tv wilde hebben.

Nogmaals, ik kan alleen voor mezelf spreken, maar als het gaat over redenen van deelname, ging het bij mij persoonlijk voor 100% om het overdragen van een boodschap. Ik zag dit als een kans om iets van de onwetendheid weg te nemen en ik vind dat XXS hier een goede poging toe doen.
Lenneke - Woensdag 18 augustus 2010 17:36
Ik ben het eens met wat Stella hierboven zegt. Ik vind het stuk wat u heeft geschreven eigenlijk erg eenzijdig.
Ik ben van mening dat het goed is om meer informatie over eetstoornisen te geven via een groot medium zoals tv. Echter denk ik dat de manier waarop dit in de documentaire "vel over probleem" wordt getond nogal verschilt van XXS.
XXS laat verschillende mensen zien in verschillende levensfasen en verschillende fasen van de anorexia. Dit zorgt naar mijn mening voor veel meer herkenning dan wanneer je de uitersten van eetstoornispatiënten laat zien. Begrijp mij niet verkeerd, ik onderschat zeker niet de ernst van hun eetstoornissen (uit eigen ervaring). Maar de docu kwam op mij als erg negatief over. Zo werd er in de 2de serie van te voren al aangekondingd dat het zo slecht ging met iedereen, toen dan eindelijk de uitzending plaatsvond kreeg het meisje waar niemand van verwacht had dat het goed zou gaan (wat dus wel het geval was) naar mijn idee maar een klein aandeel in het programma. Dat is jammer, want er had meer positiviteit in gemogen.
IK vind niet dat XXS het verdiend om zo aangevallen te worden. Het geeft ontzettend goed weer hoe het dagelijkse leven eraan toe gaat bij mensen met een eetstoornis.
Ook ben ik ervan overtuigd dat ze op een zorgvuldige manier zijn omgegaan met de deelnemers, net zoals bij vel over probleem!
Judith - Woensdag 18 augustus 2010 18:14
Ik vind ook niet dat XXS deze aanval zo verdient. Geen enkel programma is perfect. Hoe zou anorexia dan 'correct' in beeld moeten worden gebracht? Is het te abstract is het niet goed, is het te emotioneel is het ook weer niet goed? Mission impossible.. Vel over probleem was mooi in beeld gebracht en ze hebben zeker een punt m.b.t de hulpverlening. Vooral op het punt dubbele diagnoses, trauma in combinatie met anorexia o.i.d, hier wordt in NL heel moeilijk over gedaan en dat zou anders moeten. XXS vind ik één van de beste documentaires ooit. Inhoudelijk gaat t soms best goed de diepte in door de goede uitleg van de deelnemers en omdat nu eindelijk eens duidelijk wordt WAT nou precies de invloed van anorexia op iemands leven is in verschillende stadia. Mensen die niks van anorexia snappen moeten hier zeker naar kijken.
Bo - Woensdag 18 augustus 2010 18:49
Wat een goed stuk! Helemaal mee eens!!!!
Ik vind die aanval wel meevallen, het gaat voor een klein deel maar over XXS, het wordt veel breder beschreven. Ik denk dat er hele belangrijke punten inzitten, die zeker goed zijn om te weten en lezen. Ben blij met deze kritische noot, van iemand die écht verstand van zaken heeft, op eetstoornissen in de media!
Eric van Furth - Woensdag 18 augustus 2010 21:22
Ik ben blij met de reacties! Het is niet mijn bedoeling om wie dan ook 'aan te vallen'. Veeleer gaat het mij om het aanzwengelen van de discussie over eetstoornissen en de media. Ik zal de reacties in de gaten houden en op een gegeven moment reageren op de verschillende punten die jullie naar voren hebben gebracht. Hartelijke groet!
Nikki - Woensdag 18 augustus 2010 23:26
ik ben het wel eens met het stuk hierboven.. alleen gaat het wéér ALLEMAAL om anorexia en na xxs komt xxl.. maar er zijn zoveel meer eetstoornissen! Boulimia bijvoorbeeld, heb je dat ooit gezien op TV? nee. Het is altijd over anorexia, en over het begrijpen van anorexia, maar bijna niemand snapt een zak van boulimia! ''vreten en kotsen, wat heb je daaraan?'' kreeg ik laatst te horen van iemand. bijna NIEMAND snapt iets van boulimia! het gaat zo veel dieper dan alleen maar eten en kotsen! maar 98% van nederland weet niet eens wat boulimia verder inhoud, want het komt niet op TV, er word verder ook geen informatie over gegeven. Over anorexia weet iedereen nu wel ongeveer hoe het in elkaar steekt. anorexia is ook een vreselijke ziekte, zelf worstel ik met Boulimia én dat maakt mij ook helemaal kapot. daarnaast zijn er nog meer eetstoornissen. en daar word al helemaal NOOIT iets over gezegt.. zoals orthorexia etc. mensen snappen dat ook niet. Vertel mij nou asjeblieft een keer waarom t altijd over anorexia gaat. Is boulimia niet erg genoeg? zijn we (ik) niet intressant en dun genoeg én dus onboeiend?
DMV - Donderdag 19 augustus 2010 01:16
Ik ben benieuwd naar uw vervolgreacties.
Moet zeggen dat ik het prettig vind dat u wel leest/hoort/ziet wat uw mening teweegbrengt en dat u hier op terugkomt. Dus ik wacht af ;)
Debbie - Donderdag 19 augustus 2010 11:43
Ik ben het met stella eens...
op aantal punten... En zoals zei het beschrijft zo komt het op mij als kijker ook over... want niet alleen het negatieve komt over... maar ook de vechtlust van vooral stella en uhm fleur heet ze geloof ik...

Ik denk dat het hem zit in hoe je erna kijkt en hoe je ermee omgaat... Als je ernaar kijkt met een instelling ik kijk effe leuk xxs of naar een soap... dan ga je er al met een verkeerde gedachtegang in...

Als je kijkt omdat het je echt als onderwerp of informatie thema, aanspreekt, je ervan wilt leren, hoe te herkennen bij anderen of bij jezelf misschien... Dan kijk je er denk ik al heel anders naar... Daarnaast zie ik dit soort docu s echt niet als vermaak! Eerder dat het je dingen leert over mensen en je meeleeft en hoopt dat die mensen ooit ook daar komen waar ze willen zijn.

Ongeacht of ze wel of niet vechten of positief over komen...

het blijven ook mensen die in mijn ogen net zo waardevol zijn als ieder ander mens...

En na ja beter een beetje aandacht meer in de wereld over de gevolgen van eetstoornis of gevolgen van psychische andere stoornissen of aandoeningen... in de hoop dat men het niet zo snel af doet als aanstellerij of er meer over te weten komt... Dan dat er straks nog meer jonge mensen of volwassenen zijn die er niet voor durven uit te komen ....

Dus misschien is het ook aan kijkers om meer na te denken hoe kijk ik erna?...

Want nogmaals zoals stella beschrijft zo komt het wel over op mij althans...
Annabel - Donderdag 19 augustus 2010 19:36
Natuurlijk is het goed dat een eetstoornis aandacht in media krijgt, Maar dan moet het wel waar zijn natuurlijk. Tot nu toe is er alleen maar een eenzijdig beeld gegeven van meiden waar het slecht mee gaat en dat het allemaal om eten draait etc.
Hierboven wordt geschreven over herkennen bij jezelf en anderen. Sorry maar ik denk dat de gemiddelde tv kijker er zo niet in gaat. Het is een tv programma op prime time een tijd dat de meeste mensen voor de tv zitten en "vermaakt" willen worden.

Telkens een eenzijdig beeld en alleen maar anorexia komt naar voren. Zelfs de naam van het programma is een stereotype.. XXS , net alsof alle meiden met Anorexia heel mager/dun zijn etc ( Je weet wel hoe het zit denk ik ? )

Nao komt nauwelijks of nooit naar voren terwijl een zeer groot deel daar mee zit.


en

Ik zie hier NERGENS in dit artikel staan dat Proud2bme beter is?
Maar in de tweede Vel over Probleem documentaire werd zo'n beetje alle hulpverlening als slecht of beperkend bestempeld. In mijn ogen leek het BIJNA alsof ze echter door 1 hulp instantie werden gesponsord want dat was echt "het"

Want je kunt zeggen wat je wil: Het is nu eenmaal waar Anorexia op de media en TV laat mensen die niet beter weten NIETS anders zien dan wat ze er al denken van te weten.

Zo dat moest ik even van me af schrijven

xoxox
Sheira - Vrijdag 20 augustus 2010 15:22
Weet je wat ik nogal vervelend vind? In België is er veel minder informatie en hulpverlening voor eetstoornissen en hoor je ons altijd klagen? Ook wordt er in België minder eetstoornis-gerelateerde problematiek in de media gebracht. In Nederland is er zo veel hulp voor eetstoornissen. Zo veel erkenning. Veel meer dan in België. In België heb je slechts enkele plaatsen die op één hand te tellen zijn voor eetstoornissen. Jullie, in Nederland kunnen nog kiezen waar je het liefst zou geholpen worden. Heb ik dit? Hebben andere belgjes dit? NEEN.
Jullie - sorry ik wil jullie niet afkraken of beledigen- klagen altijd over te weinig hulp, etc.
In ons land bestaat er niet eens zo iets als een deeltijdbehandeling, etc.

Verder vind ik het enorm jammer dat het steeds opnieuw gaat over anorexia nervosa in de media. Dit is misschien lichamelijk heel ernstig, maar boulimia nervosa en eetstoornissen niet anderszins omschreven ook.

Zet je er over. Wees blij met wat je hebt en kan krijgen. Woon eens in België, dan pas zal je zien dat de hulpverlening hier nog meer tekortschiet.

Tot zover mijn mening.
meisjevan13 - Maandag 23 augustus 2010 18:11
Tja van mij had al die aandacht ook wel minder gemogen, toch vind ik XXS en vel over probleem twee fantastische programma's! Ik herken mezelf erin en put er kracht uit (hoewel ik sommige afleveringen van XXS persoonlijk wel triggerend vond). Bovendien is het goed dat er door al die aandacht begrip wordt gekweekt voor eetstoornissen. Het grootste nadeel van anorexia in de media is toch wel dat de meeste ex-deelneemsters er onder lijden. Als je eenmaal breeduit op tv vertelt hebt dat je aan Anorexia lijd, is het nog moeilijker om de eetstoornis los te laten...

Ps, wat stom dat Eric van Furth zich negatief uitlaat over die programma's en dat enkel en alleen omdat HIJ een hulpverlener is op het gebied van eetstoornissen.
Eric van Furth - Maandag 30 augustus 2010 10:34
Dank voor alle reacties en de discussie die loskomt.

Bij @DMV heb ik blijkbaar een gevoelige snaar geraakt. Ook schrijft zij (?) “Is alle tv dan niet gericht op (leed)vermaak?” Ik hoop het niet…, maar vaak lijkt het erop dat TV makers alleen via vermaak de serieuze boodschap aan de man krijgen.

@Iris wordt “er een beetje moe” van en dan doelt zij op mijn verhaaltje. Iris, het is nergens mij bedoeling geweest deze of andere initiatieven “belachelijk” te maken en dat doe ik ook niet. Wel vind ik het belangrijk kritisch te kijken naar de rol van de media en hoe wij, professionals en mensen met een eetstoornis, hierin optreden en mee omgaan.

@Saar @Linda, @C @Bo jullie hebben mijn kritische noten begrepen!

Ik ben het met @Stella eens dat het anorexia nervosa niet ‘glamorous’ overkomt bij de kijken. Daarnaast vraagt zij zich af wat ik met ‘gestimuleerd exhibitionisme’ bedoel. Waar ik bang voor ben is dat de deelnemers, juist omdat zij weten dat het op TV komt, over hun grenzen gaan en dingen zeggen en laten zien die ze zonder camera erbij niet zouden zeggen of laten zien. Hoe subtiel en onbewust dit ook moge gebeuren in de hoofden van de deelnemers en de makers.

Ik ben het met @Lenneke eens dat er meer positiviteit in programma’s over eetstoornissen mag zitten. Ik denk hoop op herstel erg belangrijk is.

@Judith vindt het een “mission impossible” om eetstoornissen ‘correct’ in beeld te brengen, misschien heeft zij daarin wel gelijk. En in XXS wordt inderdaad meer dan ooit inzicht gegeven in de invloed van anorexia nervosa op het dagelijks leven.

@Nikki en @Annabel noemen vooral de eenzijdigheid van TV programma’s. Er worden inderdaad steeds mensen met anorexia nervosa in beeld gebracht. Nu weten wij allen dat je aan de meeste mensen met een eetstoornis niets kunt zien. Ik denk dat televisiemakers dat niet zo leuk vinden. Hele dunne of hele dikke mensen roepen veel meer op.

Heel terecht merkt @Sheira op dat wij een volk van klagers zijn. In België is de gespecialiseerde zorg voor mensen met een eetstoornis veel minder goed georganiseerd. Ik ben blij dat zij dit naar voren brengt. Natuurlijk kunnen wij nog heel veel verbeteren aan de zorg in Nederland (dit bewaar ik voor een volgende keer), maar in vergelijking met andere Europese landen is de gespecialiseerde zorg voor eetstoornissen in Nederland goed voorhanden en van een goede kwaliteit!

Groet,

eric
Claire - Vrijdag 15 oktober 2010 13:58
Ik ben heel blij met alle info en respons hier, mijn dochter zit nl in XXL, opnames starten binnenkort, en ik vind het prettig om te lezen hoe Nederland kijkt!
Nee we willen geen (leed)vermaak brengen, maar een het verhaal van een fantastisch meisje!
Birgit - Zaterdag 30 oktober 2010 21:32
dat progamma ''XXS'' daar zit een vrouw in, met 2 kinderen, op de foto met paars vestje. Dat is de moeder van een vriendin van mij, ik wist het niet, maar toen zag ik XXS en heb ik mn vriendin aan het praten gekregen..
joke - Donderdag 3 november 2011 10:27
ben het helemaal eens met Sheira. Wij in België hebben (helaas) veel minder mogelijkheden, deeltijd bestaat hier niet, de klinieken waar je als meerderjarige met een es kan opgenomen worden zijn letterlijk dus op 1 hand te tellen...
xXxpaula - Donderdag 4 oktober 2012 18:55
Kom nou jongens, we gaan toch niet alles lopen afkraken?
Zo'n verhaal kun je bij elke tv-programma houden hoor!