De psychologie van...

Een regelmatige column over de psychologie van....

Eetstoornissen en seksualiteit

Seksuele ontwikkeling, iedereen kent dit begrip, maar wat houdt het nou eigenlijk in? Is het dat je vrouwelijke vormen krijgt, gaat menstrueren en start met experimenteren op seksueel vlak of is het meer? En op welke leeftijd start de seksuele ontwikkeling bij een mens?

Ik hoop trouwens niet dat je bij het lezen van deze inleiding al afhaakt, enkel omdat je een aversie/ hekel hebt aan alles wat te maken heeft met seks en intimiteit... gewoon omdat je het vies vindt, omdat je er de rillingen van krijgt... niet afhaken, want daar gaat deze blog ook over.

De seksuele ontwikkeling start voor ieder mens bij het leren kennen van het eigen lichaam en bij de positieve ervaring van aanraking. Op welke leeftijd dit start? Simpel, al in de babytijd. Het enige verschil is dat een baby geen seksuele gevoelens zal hebben bij aanraking, dit komt pas op latere leeftijd.

In de puberteit (9 - 13 jr) komt jouw seksuele ontwikkeling in een stroomversnelling terecht. Je krijgt meer interesse voor naakt en je gaat misschien al wat fantaseren over intimiteit en seks. Misschien experimenteer je zelfs al op het gebied van "jezelf aanraken".

Zo rond je 13de starten de veranderingen op lichamelijk niveau: je krijgt borsten, haargroei, heupen en wordt voor het eerst ongesteld. Je gaat je lichaam met anderen vergelijken en ontwikkelt wellicht een wat negatiever lichaamsbeeld. Over het algemeen is dit namelijk het geval bij pubers. De hormonen krioelen door je lichaam en je verandert niet alleen lichamelijk, maar ook in gedrag en gevoel... vaak ben je hierdoor ook wat extra geïriteerd.

Vanaf ongeveer je 16de ontwikkel je een mening en voorkeur voor wat je wel en niet prettig vindt op seksueel gebied. Je gaat jezelf steeds beter leren kennen en komt erachter of je op mannen of vrouwen valt. Niet iedereen is even snel: sommigen hebben op hun 14de al hun eerste vriendje, een ander pas rond de 20ste. Ieder zijn tijd en ontwikkeling. Maak je niet te snel zorgen dus en zit je ergens mee op het gebied van seksualiteit, praat erover, het is minder raar of vreemd dan jij denkt.

Tóch kan het ook zijn dat de seksuele ontwikkeling heel erg traag gaat of tijdelijk lijkt te "bevriezen". Hierdoor loop je dus een achterstand op en kan het zijn dat je bijvoorbeeld rond je 25ste nog (ongewenst) maagd bent of rond je 20ste nog geen idee hebt van jouw seksuele voorkeur.

Het verloop van de seksuele ontwikkeling kan beïnvloed worden door:

• Een beperkingen (vb. bij autisme komt iemand veelal later (18 jr) in de puberteit)
• Medicijnen
• Weinig kennis en voorlichting (denk ook aan opvoeding)
• Een negatief zelfbeeld
• Negatieve seksuele ervaringen

Onderstaand zie je de pyramide van menselijke behoeften van Abraham Maslow. Het pyramidemodel maakt onderscheid in vijf oplopende gebieden. Wanneer de 1ste behoefte niet is vervuld, kan men niet door naar de volgende, aldus zijn theorie.

Op het vierde niveau staat de behoefte van een persoon aan waardering en erkenning. Wanneer niet in deze behoefte kan worden voorzien voelt een mens zich mogelijk minderwaardig en negatief over zichzelf (negatief zelfbeeld) en is deze niet goed in staat tot het ontwikkelen van het zelf (zelfontplooïng).

Een negatief zelfbeeld kan mede ontstaan door de invloed van onderstaande factoren:

• Een negatieve (depressieve) levensinstelling en basishouding.
• Een overgevoeligheid voor de kritiek en mening van anderen, mede veroorzaakt door het hebben van te weinig inzicht in wat men kan en wie men is.
• Een negatief belast verleden, onveilige gezinssituatie, scheiding, lichamelijke of geestelijke mishandeling, seksueel misbruik, anti-autoritaire opvoeding, (emotionele) verwaarlozing.
• Zichzelf voortdurend met anderen vergelijken, qua: uiterlijk en fysieke mogelijkheden (gebeurt erg
  veel), geestelijke en fysieke prestaties, bezit, opleidingen, verdiensten (inkomsten), sociale afkomst, woonomgeving, (gevoelens van schaamte), partner, kinderen.
• Tegenslagen, ziekte, ongeval, faillissement.
• Tè kritisch voor zichzelf zijn, door tè kritische ouders, familie, leerkrachten.
• Een gebrek aan mogelijkheden om je te ontwikkelen.
• Clichébeelden van de media (mode, jong-zijn, uiterlijk, tè sterke nadruk op fysieke en oppervlakkige kwaliteiten).

(Roelofs, Joop. Mogelijke oorzaken. zelfvertrouwen.nl/page.php?page=117)

Een negatief zelfbeeld heeft invloed op iemand zijn seksuele ontwikkeling en speelt een grote rol bij het ontstaan en instandhouden van een eetstoornis. Het risico op terugval is daarnaast groter wanneer sprake is en blijft van een negatief lichaams -/ zelfbeeld. Wanneer men volledig wil herstellen van een eetstoornis is het ontwikkelen van een positiever lichaamsbeeld cruciaal.

Heb jij een positief lichaamsbeeld? Doe hier de test.

Uit onderzoek blijkt dat tevredenheid met het lichaam, een positief lichaamsbeeld, bij jonge vrouwen samengaat met positieve seksuele ervaringen. Begrijpelijk, want wie heel negatief over haar lichaam is, zal minder snel een seksuele relatie aangaan waarin ze haar lichaam bloot moet geven, toch? Ook zal iemand die negatief is over haar lichaam, haar eigen lichaam minder snel "onderzoeken" of seksueel aanraken. Het kan daarnaast goed zijn dat je door een vertraagde seksuele ontwikkeling ook nog helemaal niet weet wat je prettig vindt en wat niet. Je staat ook niet open voor onderzoek op dit gebied.

In hoeverre heeft dit lichaamsbeeld nu invloed op de seksualiteit? Onderzoek toont aan dat er een relatie is tussen lichaamsbeeld en de mate en het beleven van seksuele activiteiten. Vrouwen die tevreden zijn met hun lichaam hebben vaker seks en voelen zich hier prettiger bij dan vrouwen met een negatief lichaamsbeeld. Een negatief lichaamsbeeld kan in verband worden gebracht met weinig zelfvertrouwen op seksueel vlak en verminderd seksueel functioneren.

Bij meisjes met Anorexia staat het lage gewicht en het onvolwassen lichaam de seksuele ontwikkeling in de weg. Mede hierdoor worden intieme relaties ook vermeden. Het meisje voelt zich nog helemaal geen vrouw, wil dit ook nog niet zijn. Een volwassen seksualiteit hoort hier door ook nog niet bij.

Seksuele gevoelens en de vochtigheid van de vagina nemen tijdens seksuele opwinding af wanneer vrouwen afvallen. Dit is het gevolg van een afname van dezelfde hormonen die ervoor zorgen dat de mentruatie verstoord raakt bij een te laag lichaamgewicht.

Seks kan daarnaast door vrouwen met een eetstoornis gezien of ervaren worden als controleverlies.  Dit terwijl de drang naar controle juist zo groot is. Hierdoor kan het zijn dat, wanneer er al sprake is van seksueel contact, de vrouw niet klaar kan komen, aangezien dit betekent dat zij haar controle moet loslaten, iets waar ze niet makkelijk toe in staat is. Ook kan er bijvoorbeeld sprake zijn van Vaginisme; Het onvrijwillig samentrekken van de spieren rondom de vagina waardoor het (bijna) onmogelijk wordt om geslachtsgemeenschap te hebben. Deze samentrekking vindt plaats wanneer "iets" in de buurt van de vagina wordt gebracht. Het is alsof het onderbewuste door een lichamelijke actie nee zegt. (wikipedia.nl)

Vrouwen met anorexia zijn vaak erg streng voor zichzelf en stellen hoge eisen aan zichzelf. Er is sprake van neurotisch perfectionisme. Het bereiken van een ongezond laag gewicht kan aanvoelen als het onbereikbare bereikbaar maken. Om volwassen seksualiteit aan te kunnen gaan moeten vrouwen (maar dus vaak vrouwen in het lichaam en met de psyche van een meisje) de strenge, innerlijke controle loslaten.

Jonge vrouwen met anorexia kunnen tijdens de weg naar genezing voor het eerst verliefd worden. Het is belangrijk dat de therapeut hier aandacht voor heeft en hier grenzen in kan aangeven. Het is helaas niet zo dat de seksuele remming enkel aanwezig is door ondergewicht of door de eetstoornis. Na een geslaagde behandeling blijkt wel dat vrouwen zich seksueel aantrekkelijker vinden, maar hun seksuele interesse of verlangen neemt daarentegen niet sterk toe.

Het is mogelijk dat de de (seksuele) opvoeding ook een rol speelt, echter dit is niet voldoende onderzocht. Goede voorlichting kan altijd een positieve bijdrage leveren. Heb je bijvoorbeeld wel eens nagedacht over een gynaecologisch onderzoek? Hoe werkt dit precies? En wat vind je van menstruatie, hoe werkt het precies? Sommigen zullen voor deze onderwerpen al een flinke aversie hebben.... Vies, bah! Hoewel seksualteit ergens dus een grote (of met opzet geen grote) rol speelt in het leven van vrouwen met een eetstoornis, zijn therapeuten niet geneigd seksualiteit in de behandeling van eetstoornissen te betrekken.

Er worden in het boek "Eetstoornissen: de feiten" vier groepen (eetgestoorde) vrouwen onderscheiden:

1. Ontkende seksualiteit
2. Onzekere seksualiteit
3. Seksueel passief
4. Seksueel actief

1. Ontkende seksualiteit
Deze jonge vrouwen vermijden alles wat te maken heeft met seksualiteit. Ze hebben een negatieve houding ten opzichte van zelfbevrediging (masturbatie), menstruatie en seks. Ze weten weinig over het onderwerp seksualiteit en lezen er niets over. Ze kijken nooit echt naar zichzelf in de spiegel en raken hun eigen geslachtsdelen nooit écht aan. Ze maken nooit gebruik van een tampon tijdens de menstratie en gebruiken altijd uitwendige hygiëneproducten. Deze jonge vrouwen zijn veelal erg mager, ze hebben nooit afspraakjes, geen seksuele ervaring en vaak een periode gehad waarin de ongesteldheid uitbeef (amenorroe).

2. Onzekere seksualiteit
Deze jonge vrouwen gebruiken hun eetgedrag als het ware om seksuele ontmoetingen uit te stellen. Ze zijn onzeker, trouwen wel, maar zijn vaak afhankelijk van hun partner. Ze masturberen wel, maar zijn we onzeker over of het wel normaal is, waardoor genieten lastig is. Ze gebruiken liever maandverband dan tampons, omdat deze laatste er moeilijk ingaan en échte geslachtsgemeenschap vindt veelal plaats op een wat latere leeftijd. Ze is verlegen en heeft veelal de eetstoornis Anorexia of is in sommige gevallen zwaarlijvig.

3. Seksueel passief
Deze jonge vrouwen zijn wat afstandelijk en hebben wel seks, maar met name om met de partner te kunnen knuffelen. Ze zijn niet op zoek naar een vaste relatie en kiezen daarom veelal de wat onmogelijkere partners, zoals een getrouwde man. Ze gebruiken wel tampons en raken zichzelf wel aan, maar de manier waarop en de gevoelens die hiermee gepaard komen, zijn afhankelijk van het gewicht. Het gewicht van deze jonge vrouwen schommelt veelal. Eetbuien wisselen zich af met periodes van streng lijnen (Eetstoornis NAO).

4. Seksueel actief
Deze jonge vrouwen zijn duidelijk aanwezig en niet verlegen, praten over seks, maar haar seksualteit is wel afhankelijk van haar eetgedrag. Deze vrouwen gebruiken veelal tampons en hebben regelmatig seks gehad. Er is vaak sprake van impulsief gedrag, ze kunnen niet goed alleen zijn, en maken gebruik van laxantia en overgeven wanneer geprobeerd wordt af te vallen. Er is vaak een preoccupatie (extreme aandacht voor) het lichaam. (veelal boulimia)

Bij welke catagorie van bovenstaande vrouwen zou jij jezelf indelen?

Nu is het niet zo dat een eetstoornis an sich zorgt voor een achterstand in seksuele ontwikkeling. Het zit hem meer in het negatieve zelfbeeld. Ook is het niet zo, zoals je hierboven kan zien, dat iemand met een eetstoornis per definitie seksueel inactief is of moeite hiermee heeft.

Toch is er vaak sprake van een moeilijke relatie tot seksualiteit. In therapie wordt hier vaak geen aandacht aan besteed, mede omdat de jonge vrouw hier vaak "helemaal nog niet mee bezig is". De problemen kunnen dan pas later aan het licht komen... iets waar je je zeker niet voor hoeft te schamen en waarbij het absoluut aan te raden is om erover te praten!

Er zijn veel meer vrouwen dan je denkt die moeite hebben met seksualiteit en alles wat daarbij komt kijken!

Hoe sta jij ten opzichte van seksualiteit?

Bronnen:
Tijdschrift voor Seksuologie (2008) 32, 115-119
Eetstoornissen: de feiten, S. Abraham,D. Llewellyn-Jones
hbo-kennisbank.uvt.nl/cgi/hh/show.cgi?fid=1397
Eetstoornis.be

Gerelateerde artikelen

Ik eet niet wat het hele gezin eet

Ik moet dun zijn, want...

Geheimen en een eetstoornis

Een eetstoornis: enkel afvallen of meer?

Reactie van ...

Ik val zeker onder categorie 1, alleen dat heel mager klopt dan weer niet. Extreem overgewicht, maar een aversie voor seksualiteit.

Reactie van S

Ik pas zeker wel bij 3 of 4 :$

Reactie van Lizzy

Ik denk dat ik in drie hoor, maar heb daarentegen nog geen seks gehad. Zodra dat moment aanbreekt raak ik in paniek en duw ik de jongen van me weg, maar het is ook niet zo dat ik het niet wil. Ik durf het niet, omdat ik me te onzeker over mijn lichaam voel. :S

Reactie van Scooter

Goed geschreven stuk tekst.
Ik had nog nooit gehoord van de pyramide van menselijke behoeften van Abraham Maslow. Maar ik kan me er helemaal in vinden.

Reactie van shopaholic

Definitly categorie 1!! En dat zal voorlopig ook wel zo blijven. :$

Reactie van Marjolein

Goed stuk! Ik ben eerder categorie 4, al heb ik geen boulimia maar anorexia en (NOG) een ondergewicht. Ik voel me aangetrokken tot mijn vriend maar heb lang niet altijd zoveel zin als hij. Daarnaast voel ik me totaal niet vrouwelijk. Dit is 1 van de redenen waarom ik heb besloten toch aan te komen. Ik merk ook dat ik onzeker ben in bed; ik durf niet goed aan te geven wat ik fijn vind en ben minder impulsief. Gelukkig kan ik dit goed bespreken met mijn vriend en een goede vriendin; zij geeft mij tips. Dit soort dingen raad ik iedereen aan: Doorbreek die taboe en PRAAT erover!!!

Reactie van S.

Wat een ontzettend interessante blog Scarlet! Goed in elkaar gezet en mooi geschreven!

Reactie van Ray

Ben "lichtelijk" te zwaar (dr schildklier, altijd dun geweest). Maar nooit onzeker geweest op sex gebied.
Mijn toenmalige vriendin was dun en wel erg onzeker sexueel en lichamelijk gezien.

Dus lichaam hoeft niets te maken te hebben met je gevoel!!!
Ik val in catagorie 4, altijd al geweest.

Reactie van Scared

Ik val in categorie 4, ik hou van seks en ik kan er van genieten als het goed gaat met mijn lichaam als ik de voorgaande dagen heel veel heb overgegeven of zo dan vind ik mijn lichaam niets en vind k me zelf ook minder mooi. Terwijl als ik meer dingen mag van mezelf dan vind k seks heel erg lekker. En dat is ook lekker ^^

Reactie van Golden

Categorie 1.. heb alle kenmerken :$

Reactie van J

Ik zit tussen drie en vier. Het gekke van mezelf vind ik dat ik erg kan genieten van vrijen, me even helemaal kan laten gaan. Toch heb ik een negatief beeld van mijn lijf. Kan dat niet zo goed rijmen merk ik.

Reactie van curedeva

Ik vind het altijd genant, als je echt over de geveolens gaat praten enzo vooral. Ik denk dat ik bij 2 zou horen

Reactie van Filijn

Ik ben filijn. Ik ben 17 jaar oud. Ik voel me heel erg dik. Mijn vriendinnen pesten mij daar altijd mee. Ook me moeder lacht me bijna elke dag uit en slaat dan mijn lelijke gezicht. Ik snap het allemaal ook niet meer. Wat is er nog uit het leven te halen nu ook mijn hond poekkie wordt afgemaakt.

Reactie van suus

ik pas er niet echt bij...
sowieso ben ik nogal onzeker over mijn geaardheid.
sinds mijn 17e kom ik ervoor uit dat ik lesbisch ben, maar ik raak de laatste tijd vaak in de war wat betreft "nieuwsgierigheid" naar mannen toe.
en verder...ik wil heel graag wel een seksuele relatie, maar ik durf niet. ontwijk daardoor ook zoveel mogelijk contacten.
ergens voel ik die enorme aversie. ik zie mezelf al niet graag naakt, laat staan dat een ander dat wil zien. en gewoon die aanraking enzo, brrr...
aan de andere kant heb ik ook enorm veel behoefte aan de nabijheid die seksualiteit met zich meebrengt.
as usual tweestrijd dus

Reactie van @Suus

Volgens mij past jouw verhaal juist heel erg bij wat hier beschreven wordt! Praat erover!

Reactie van @Filijn

Wat naar meis! Maar niemand is lelijk, jij ook niet! En het is niet goed dat je moeder jou slaat, dat is niet jouw schuld. Wat erg dat je hond moet worden afgemaakt... Kom je anders hier op het forum an Proud2Bme, we willen je graag steunen....

Liefs en sterkte!

Reactie van Emily

Ik zit ook in categorie 1. Ben er echt doodsbang voor jongens/mannen. Als iemand (jongen/meisje/vrouw/man) mij aanraakt spring al 10 meter weg.

Reactie van E

Goed stuk zeg! Loop hier zelf ook wel mee te worstelen. Horen jullie ook wel eens dat iemand juist teveel eet/blijft eten en niet af durft te vallen uit angst slank en dus aantrekkelijk voor mannen te zijn? Mijn diëtiste denkt dat mijn geklooi met eten deels daarmee te maken heeft. Ben dat nu aan het uitzoeken voor mezelf.
Ik denk trouwens dat het niet alleen bij eetproblematiek voorkomt, maar bij de meeste psychische problematiek! Zeker meer langdurige problematiek, zoals persoonlijkheidsproblematiek. Goed dat het hier zo open besproken wordt.

Reactie van Amy

Ik zit in categorie 2..

heeft iemand nog die test gedaan over zelfbeeld??
Mijn uitslag was:
U hebt een uiterst negatief en onrealistisch lichaamsbeeld (41-80 punten)

Reactie van -

Categorie 1, zeker weten
Moet er niks van hebben

x

Reactie van mimi

Ik merk een duidelijke verandering,toen ik anorexia had was ik helemaal niet met seks bezig en behoorde ik tot categorie 1 en nu ik boulimia heb kan ik wel genieten van seks en zit ik nu in 4

Reactie van Suus

Interessante blog!

eerst de test gedaan...
Mijn uitslag was:
U hebt een uiterst negatief en onrealistisch lichaamsbeeld (41-80 punten)

Stond er niet zo heel raar van te kijken. Ik vind het lastig mezelf in te delen aan de hand van een eetstoornis, als je de eetstoornis uit de indeling zou wegdenken, denk ik dat ik toch tot groep 3 behoor. Dit is niet altijd zo geweest, in mijn boulimiaperiode zat ik meer in groep 2. Hmmm net omgekeerd dus?

Ik hoop echt dat groep die iel oeh bahhhh... roept, deze blog gaan lezen!

Reactie van Charlotte

Ik zit ergens tussen 3 en 4 in I guess. Ik heb al wel seks gehad met mijn vriend, maar ben daar alles behalve impulsief in. Maar wel wil hij aanzienlijk vaker dan ik, haha. Dat is vooral jammer voor hem.
Wel merk ik heel erg dat als ik slechter eet, mijn libido aanzienlijk omlaag gaat...

Reactie van Anke

1.

Reactie van E

Wat mij betreft mag dit onderwerp wel veel meer/uitgebreider aan de orde komen op Proud!

Reactie van amy

ik vind het heel goed dat ik dit eindelijk eens wordt besproken op proud! ik heb het er vaak erg moeilijk mee en ik herken in de de punten 2, 3 en 4 wel wat.. ik ben erg onzeker, durf niet over sex te praten en aan te geven wat ik leuk vind en ben erg afhankelijk tegenover jongens maar ik doe bijna alles wel en ik kan het wel leuk vinden maar dat ligt eraan hoe ik in mijn vel zit. als ik weinig heb gegeten en afgevallen voel ik me een stuk zekerder en kan ik me meer bloot geven maar ik ben aan de andere kant wel minder snel opgewonden. moeilijk maar naar mijn idee belangrijk onderwerp.

Reactie van Charlotte

Absoluut categorie 4 :/

Reactie van Floor

Categorie 4 ..

Reactie van anoniem

Ik zit in 2.
Heb soms wel gevoelens maar ben er onzeker over.
Moet niet denken om echt seks met iemand te hebben.
Ingewikkeld.

Reactie van anne

Categorie 3 ! ik had bij de zelftest uiterst negatief.. mm :(

Reactie van L

vind dat de vrouw met anorexia, en de types, hier echt enorm over 1 kam geschoren worden. beetje jammer.

Reactie van korinaa

ik ben het echt totaal met Marjolein eens, ik lees het als of ik het zelf geschreven heb!

Reactie van Do

Mijn uitslag was van de test was:
U hebt een uiterst negatief en onrealistisch lichaamsbeeld (41-80 punten)
Maar daar kijk ik niet zo van op.. Ik voel me vaak ongemakkelijk.
Ik denk dat ik type 1 want ik kan me in de andere niet zo goed vinden. Ik gebruik alleen wel tampons...

Reactie van cavy

ik ben categorie 4, op de laxeer periodes en het niet alleen kunnen zijn na. kan juist heel goed alleen zijn, heb ik het liefste ;p toen ik anorexia had op mijn 13e was ik 1. nu het veelal boulimia is die overheerst is het 4 geworden haha.

@filijn

als je vriendinnen je uitlachen, kan je het geen vriendinnen noemen, want echte vrienden lachen je niet uit. die steunen je en houden van je om wie je bent!

Reactie van Lydia

Wow, eetstoornis, vaginisme en de pyramide van Maslow behandeld in één artikel.

Lydia
**

Reactie van vissie

1

Reageer op dit bericht

Je reactie wordt eerst gechecked door een moderator voordat deze geplaatst wordt!

Je naam	:
Wat wil je kwijt?	:
		Ik kan de code niet lezen
Letters hierboven	: