Hoe ga je om met zelfhaat

 

Tijdens mijn eetstoornis had ik een heel laag zelfbeeld. Ik vond mezelf stom en dacht dat iedereen mij ook stom zou vinden. Mijn eetstoornis beloofde mij om mij te helpen, me een beter persoon te maken, maar ik werd niet beter en toen ik van mijn eetstoornis af wilde, lukte mij dat ook niet. Ik voelde me een complete mislukking. Waarom had ik er zo'n rotzooi van gemaakt en waarom kon ik niet gewoon normaal doen? Ik vervloekte mezelf elke keer dat het me niet lukte me aan mijn goede voornemens te houden. Dit resulteerde in ongelofelijk veel zelfhaat.

Ik leek er maar niet uit te komen. Ik voelde me rot en mislukt, waardoor ik nog meer in mijn eetstoornis ging zitten, waardoor ik me nog rotter en nog meer mislukt ging voelen en zo herhaalde het verhaaltje zich keer op keer. Het was een vicieuze cirkel waar ik maar niet uit leek te komen. De haat die ik naar mezelf voelde werkte me tegen, maar hoe kwam ik er toch vanaf als ik het mezelf steeds kwalijk bleef nemen? Ik nam het mezelf zelfs kwalijk dat ik het mezelf kwalijk nam! Volg je me nog?

In deze blog wil ik aandacht besteden aan hoe je om kunt gaan met zelfhaat. Voor mij is dit een belangrijke sleutel geweest in mijn weg naar herstel. Pas wanneer ik milder naar mezelf kon zijn, ontstond er ruimte de vicieuze cirkel te doorbreken.

Oefen zelfliefde
Wat is het tegenovergestelde van zelfhaat? Juist, zelfliefde. Ik kwam tot de conclusie dat als ik minder van het ene wilde, ik meer van het andere zou moeten creëren. Alleen hoe ging ik dit aanpakken? Zeker wanneer het niet in je systeem zit, is het onwijs moeilijk om zelfliefde op te brengen. Probeer daarom in kleine stapjes te denken. Je hoeft jezelf heus niet ineens helemaal fantastisch te vinden. Dat vind ik zelfs nu nog niet eens, maar ik ben wel tevreden met wie ik ben. Ik ben wie ik ben en ik doe mijn best zo goed mogelijk voor mijzelf en voor de mensen om mij heen te zorgen, meer dan dat kan ik niet doen. Al voel ik mezelf soms ongelukkig of mislukt, ik accepteer mezelf zoals ik ben. Ik ben goed zoals ik ben. Het hielp mij om dit regelmatig (misschien wel hardop) tegen mezelf te zeggen, als een soort van mantra.

Het klinkt een beetje gek en zweverig en misschien denk je wel: "Ja hoor, Irene, alsof dit mij gaat helpen." Toch is je onderbewuste beïnvloedbaarder dan je denkt. Ooit heb je ook vaak genoeg herhaald dat je waardeloos bent, tot je het werkelijk bent gaan geloven. Dus wanneer je het omgekeerde maar vaak genoeg herhaald, zal juist dit een waarheid voor je worden. De eerste keren dat je het zegt of denkt voel je er waarschijnlijk nog niks bij, maar dit is iets wat langzaam maar zeker echt kan gaan groeien. Toch de moeite waard om te blijven proberen, lijkt mij. Je zal er nog eens door verrast worden. 

Het heeft geen zin
Oke, je vindt jezelf en mislukking en je bent boos op jezelf. Je kan niks goed doen, nooit niet... En nu? Ja, dat wist ik eigenlijk ook niet zo goed. Ik loste er mijn problemen niet mee op door heel erg boos op mezelf te zijn. Het had eigenlijk helemaal geen zin. Ik ben er nog nooit beter van geworden door boos op mezelf te zijn. Ik heb nooit de moed gevonden om mezelf te herpakken nadat ik mezelf zojuist de grond in had getrapt. Als ik zo graag een beter mens wilde zijn, moest ik het toch op een andere manier aanpakken.

Wat me wel hielp was opmerken dat ik ergens niet blij mee was, zonder er meteen over te oordelen. Denk bijvoorbeeld: "Oke, dit ging niet zoals het hoorde te gaan. Hoe kwam dat en hoe kan ik het de volgende keer beter doen? Had ik het wel kunnen voorkomen en als dat niet had gekunt, was het dan wel mijn schuld? Nee, toch?" Probeer de negatieve dingen op te merken en op te lossen of los te laten. Zelfhaat heeft mij, en waarschijnlijk jou ook, nog nooit verder geholpen.

Is het waar?
Iets anders wat je je af zou kunnen vragen, is of die negatieve gedachtes over jezelf nou eigenlijk wel waar zijn? Ben je echt de meest verschrikkelijke persoon op de wereld? Of vind je sommige dingen gewoon moeilijk? Verpest je werkelijkwaar alles, of heb je geen oog meer voor wat je allemaal wel goed doet? Probeer goed bij jezelf na te gaan wat er allemaal wel en niet klopt aan de negatieve gedachtes die je hebt. Probeer ze te ontkrachten door ook positieve punten te benoemen.

Misschien zit je erg vast in je zelfhaat en vind je dit lastig om in je eentje te doen. In dat geval kan het helpen deze vragen eens samen met iemand anders te stellen en beantwoorden. Bijvoorbeeld met een therapeut, familielid, goede vriend of vriendin om iemand anders die je vertrouwd.

Je beste vriendin
Soms zijn we zo ongelofelijk hard naar onszelf, maar zouden we ook zo hard zijn naar onze beste vriendin als zij in dezelfde situatie zou zitten? Waarschijnlijk niet. Probeer jezelf daarom in te beelden wat je tegen en goede vriendin of familielid zou zeggen als ze in jouw situatie zouden zitten. Je zal zien dat het een stuk mildere woorden zijn en dat je juist diegene zal proberen te helpen met het ontkrachten van deze negatieve oordelen. Probeer niet met twee maten te meten en jezelf te behandelen zoals je anderen ook zou behandelen. 

Let it be
Words of wisdom, als we 'the Beatles' mogen geloven. Het feit dat iedereen dit liedje altijd met volle borst mee zingt, heeft heus niet slechts met de populairiteit van de band te maken, maar zeker ook met de wijze, hoopvolle woorden die hierin gezongen worden.

Soms is een gevoel gewoon te groot, gebeuren er dingen buiten je macht en kan je er even niet omheen. Dat is oké, laat het dan maar even zo zijn. Je hoeft er niet meteen naar te handelen. Accepteer dat je ook een donkere kant hebt, accepteer dat dingen kunnen mislukken en accepteer dat je niet altijd invloed hebt op wat er in je omgeving of met jezelf gebeurt. Wanneer je het laat zijn en er verder niet op probeert te reageren, zal je zien dat het gevoel ook weer overwaait. Één van de lessen die ik in het leven het geleerd is dat alles altijd voorbij gaat en niks voor eeuwig is. Deze gedachte geeft me altijd wel een hoop rust. Zeker wanneer ik even niet zo lekker in m'n vel zit. 

Probeer te oefenen met deze tips wanneer je veel last hebt van zelfhaat. Al klinken sommige dingen zweverig, voordehandliggend of misschien onmogelijk, oefening baart kunst. Het is niet erg als het allemaal niet in één keer lukt. Zo was het voor mij ook niet. Probeer te vertrouwen in jezelf en gun jezelf die kans hierin te groeien. 

Hoe ga jij om met zelfhaat
en wat helpt jou om liever voor jezelf te zijn?

Fotografie door theUdødelig

 

Gerelateerde blogposts

Reacties

01514 - Dinsdag 10 oktober 2017 19:11
Irene - Dinsdag 10 oktober 2017 20:17
Ik weet het nog niet eigenlijk, ik vind het dag in dag uit een gevecht om mild te zijn naar mezelf. Vind dat ik nauwelijks iets prettigs, aangenaam of lekkers verdien, helemaal wanner daar niets nuttigs/ actiefs tegenover staat...šŸ˜“
Odette - Dinsdag 10 oktober 2017 22:28
De zelfhaat voorkomt juist dat ik dit soort dingen mag willen of oefenen. Wel mooie tips voor als je daar verder in bent!
britneyangel - Woensdag 11 oktober 2017 08:53
ik zeg iedere dag voor de spiegel dat ik goed ben zoals ik ben, en ik zeg het ook in gedachten, ik doe het al een aantal weken maar ik merk nog weinig maar het heeft gewoon veel tijd nodig denk ik!
D - Woensdag 11 oktober 2017 14:32
Ik haat mezelf niet, ik haat het gevoel wat anderen geven over mij, dat ik dan ineens voel niet goed genoeg te zijn. Ik haat het dat ze me daardoor laten doen wat ze doen, oa mijn eetgedrag beĆÆnvloeden, maar ook handelingen die ik daardoor wel of niet doe of me angstig laten voelen Anderen laten me voelen dat ik niet zo mag zijn zoals ik ben, dat is wat ik haat; nb. aan anderen. Ik betrek dat niet op mezelf, want anderen.. laten mij dat voelen. En ook dat anderen dan zeggen, als ik dit zeg, dat je anderen niet de schuld mag geven, dat haat ik aan weer die anderen. Zij zijn wel de schuldigen voor mij en dat het dan een taboe is, haat ik. Dat ze dan komen met slachtofferrol, dat haat ik aan anderen. Dat ze kennelijk niet tegen de waarheid kunnen, dat haat ik aan anderen. Ik irriteer mensen ook mateloos, anderen haten mij net zo zeer als ik anderen haat en ik kan dat goed begrijpen. Niet is heel vaak wel. Vaak is de denkwereld omgekeerd aan wat we zeggen, allemaal uit zelfliefde.
Mel - Dinsdag 6 maart 2018 16:45
Ik vind dit een mooie post, alleen zocht ik het op voor een ander, hoe ik iemand anders kan helpen. Tips daarvoor?
Bo - Maandag 10 september 2018 22:08
Hallo, ik ben nog een kind, een vriendin van mij heeft dit. Ze is de beste van de klas in bijna alles en is altijd super lief, ondertussen voelt ze zich vaak heel rot voor van alles. Dingen zoals wanneer ze niet een 100% rechte lijn maakt bij tekenen of iets in die richting. Ze kan dan heel erg verdrietig worden. Zelf ben ik de enige in onze groep die weet wat er echt aan de hand is.. Ik weet haar altijd wel te helpen en tot kalmte te brengen, maar op een gegeven moment is het heel vervelend geworden dat ik haar steeds moet helpen. Ik weet dat dit heel egoistisch klinkt, maar ik wou haar niet constant helpen omdat wat ik zei tijdelijk hielp. Na een tijdje zou ik weer precies hetzelfde moeten herhalen. Nu is het echt tijd voor actie. Deze blog is precies wat ik nodig had. dankjewel dat je jouw verhalen en wijze lessen wilt delen. Hiermee kan ik haar nog wel beter mee helpen.
Lester - Vrijdag 23 november 2018 02:35
Hallo, ik ben al zo'n 7,5 jaar zwaar depressief ,ik heb dus ook behoorlijk veel zelfhaat. Ook haat ik zo'n 99%van alle mensen op de aarde en laat ik dit aardig vaak merken... daarbij heb ik ook een soort van dwangmatige behoefte om iedereen met alles altijd een aantal stappen voor te zijn, misschien doe ik dit als een soort van zelf verdediging... who knows. Ik heb mezelf hier bij neergelegd en het boeit me over het algemeen weinig meer. Het probleem is echter dat er toch iets aan me knaagt... op sommige momenten wil ik niet zo zijn als ik ben... vandaar de zelfhaat... nou vraag ik me af of ik hier iets aan kan doen en hoe.
Misschien kan iemand me hier mee helpen.
Sofie - Vrijdag 21 december 2018 06:02
Lieve Lester, zonder het te plannen, forceer jij de realiteit, en nog niet een beetje. Je creƫert een beeld dat niet overeenstemt met de werkelijkheid. Maar het geeft je waan, dat je daarmee de onzekerheid en onverwachte van het leven voor kan zijn. Je doet zo goed je best, dat je zelf geloift dat je het allemaal wel gezien hebt.
Je hele wezen protesteert natuurlijk. Want je hele negatieve kijk is een constructie. Een leugen. Zoals alleen maar positive plaatjes oik een leugen zijn.
Je koos ooit voor het negatieve. Dan kon het alleen maar meevallen. Pienter. Bovendien werd en word je daar depressie van, en kan je dus ook niet meer engageren. Als het nu nog fout loopt, zal het zeker niet aan jou liggen. Je zei het nog...
De onberekenbaarheid van ons leven toelaten, omarmen zelfs, is niet gemakkelijk. Kan met veel angst gepaard gaan. Zoek goede therapeuten die je bijstaan die angst waartegen jij te verdedigt, onder ogen te durven zien.
Meditatie is een goede, bewezen manier tegen herval bij depressie.(Mindfull based MBCT ... boek&youtube Prof. Mark Williams e.a)
Het is hardnekkig, dus blijf zoeken nr giede therapieƫn.
Depression in het Engels betekent eigenlijk Onderdrukking. Wat onderdruk je? Je gevoel dat het een eigen ontworpen zelfverdediging systeem is, is dus zeker juist.
Succes,.
Stefan - Vrijdag 21 december 2018 05:40
Mooie tips. Ik ken het fenomeen heel goed, en herken het (achteraf) altijd bij mezelf.
Zelfhaat is eigenlijk een giftige manier om controle te willen uitoefenen, en het lijden dat daar uit voortkomt: paniek en angst als die controle helemaal niet lukt.
Zelfhaat is eigenlijk gekkenwerk; haten we onszelf? Prima, geniet ervan om hem/haar maar eens flink te laten creperen! Wordt je er al lekker gelukkig van?! Hoezo dan niet?! Absurd, hƩ.
"(Zelf)controlekramp" is misschien een beter woord?
Het komt uit angst; "Aah, dit loopt fout en komt nooit meer goed! ". 1ste leugen; want hoezo weet ik/jij dat dan zo zeker?
"Wat ben ik toch stom!" 2de leugen. Want ik wil mezelf en de anderen eigenlijk te slim af zijn.
Er zit nog altijd een keuze in. Maar het gaat zoooo snel, dat het slechts Ć©Ć©n stap lijkt.
Controle kramp, of te wel Zelfhaat, dient om ons te beschermen tegen Afwijzing. Angst voor Afwijzing, doet ons tot de 2de stap "automatisch" kiezen. Als ik mezelf kan becommentariƫren en straffen, heb ik tenminste nog de illusie dat ik de impact vd afwijzing nog zelf kan bepalen.
Maar dat gaat pijlsnel een eigen leven leiden. De oplossing, de eigen strategie om het oordeel vd anderen Voor te zijn, wordt een nog veel groter probleem.
Ik heb er geen oplossing voor. Ik zie er al jaren meer vanaf, dan eike verslaving (ook een zelfontwikkelde oplossing) die ik al achtervme gelaten heb.
Veel zachte moed en succes om uit deze gevaarlijke, absurde automatismen te geraken, allemaal! Laat ons nog veel oefenen met mindfulness, metta, positieve psychologie, op momenten dat het goed gaat! En hulp en begeleiding inschakelen. Op voorhand. Vandaag al. Want als het weer begint te stormen, is het te laat om te oefenen, dan moeten we het kunnen!
Kirsten - Dinsdag 1 januari 2019 22:38
Ik worstel nu zelf ontzettend met zelfhaat. Het was een paar naar terug helemaal niet zo erg. Maar in de afgelopen 2-3 jaar is het uitgegroeid tot mezelf niks waard vinden, stom vinden en lelijk.
Ondanks dat ik van heel veel vrienden krijg te horen dat ik wel wat waard ben en mooi land het niet bij mij. Ik hoor het wel, maar sla het niet op.
Nu wil ik hier ontzettend graag vanaf komen want ik wil mezelf helemaal niet haten en ik snap ook niet zo goed waarom ik mezelf zo ben gaan haten.

Ik hoop dat ik met je tips opweg kan gaan. Hoe moeilijk het ook wordt, want het is zo'n gewoonte om mezelf af te kraken.
Gelukkig zie ik veel positieve reacties, dat geeft mij hoop.