Het Refeeding Syndroom

 

refeeding syndromeVelen van jullie moeten, om weer een gezond lichaam te krijgen, aankomen in gewicht en een voedingsadvies volgen. Vaak is gezond gaan eten de eerste stap in de behandeling van anorexia nervosa. Het is meestal erg moeilijk om weer normale hoeveelheden voedsel te gaan eten. Maar zoals het geestelijk een hele omslag voor je is om weer voldoende te gaan eten, zo'n omslag is dat ook voor jouw lichaam. Als de hoeveelheid energie die je eet te snel wordt opgebouwd, kan je ziek worden. Dit wordt het refeeding syndroom genoemd.

Misschien heb je al ooit van het refeeding syndroom gehoord: dit syndroom is namelijk de reden dat je voedingsadvies rustig opgebouwd wordt.

'Het refeedingsyndroom is een naam voor een complex geheel van symptomen en labafwijkingen, die het gevolg zijn van het moeten omschakelen van het lichaam van een katabole naar een anabole staat.'

De kenmerken van het refeeding syndrome kunnen zijn:

  • Laag fosfaatgehalte in het bloed
  • Laag kaliumgehalte in het bloed
  • Laag magnesiumgehalte in het bloed
  • Een tekort aan vitamines (met name vitamine B1)
  • Het vasthouden van vocht (en hierdoor snel aankomen)
  • Hartfalen

Fosfaat, kalium en magnesium zijn elektrolyten (zouten) die voorkomen in het bloed en die belangrijk zijn voor de functie van spieren en zenuwen, en voor de vochtbalans van het lichaam. Vitamine B1 is belangrijk voor de functie van de hersenen en zenuwen.

lichamelijke gevolgen

Het refeeding syndrome kan verschillende lichamelijke gevolgen hebben:
Problemen van het hart komen het vaakst voor. Door het lage kalium kunnen hartritmestoornissen ontstaan. Ook kunnen mensen met het refeeding syndroom hartfalen krijgen, omdat het verzwakte hart het teveel aan vocht niet meer weggepompt krijgt. Andere problemen zijn spierpijn en spierzwakte, diarree, buikpijn, obstipatie, benauwdheid door zwakte van de middenrifspieren, verwardheid en trillen.

ontstaanWaarom ontstaat het refeeding syndrome?
Als je gaat vasten/hongeren daalt het bloedglucose (suiker in het bloed). Je hersenen en rode bloedcellen kunnen echter niet zonder glucose. Daarom geeft het lichaam een hormoon af, glucagon. Glucagon zorgt ervoor dat zetmeel (glycogeen) dat opgeslagen is in de lever en spieren wordt afgebroken tot glucose. Hierdoor is er toch glucose beschikbaar voor de hersenen. Ook zorgt dit hormoon ervoor dat eiwitten en vetten worden verbrand om energie te leveren.

Na 24 uur of langer te hebben gevast raakt de zetmeelvoorraad in lever en spieren uitgeput. Vetzuren in het bloed worden dan de belangrijkste bron van energie. Je hersenen kunnen deze vetzuren niet gebruiken. Daarom worden vetzuren omgezet in keto-lichamen (bv aceton), waar de hersenen wel op kunnen draaien. Gelijktijdig gaat je lichaam op de spaarstand: de energiebehoefte daalt met 20-25%. Langdurig veel te weinig eten (>10 dagen) leidt tot ondervoeding (tekort aan spier- en vetmassa), en daarbij ook verlies aan lichaamsvocht en elektrolyten (o.a. fosfaat, kalium en magnesium).

Wanneer je dan weer normaal gaat eten verandert er een hoop in je lichaam. Je lichaam moet omschakelen van vet- en eiwitverbranding naar de verbranding van zetmeel, die je weer via je voeding binnen krijgt. Als gevolg van het aanbod van voedsel, worden glucose, kalium, fosfaat en magnesium direct opgenomen in de cellen, die daar tijdens de verhongering een tekort aan hadden. Dit gebeurt onder invloed van het hormoon insuline, een hormoon dat door het lichaam afgegeven wordt na een maaltijd. Doordat de elektrolyten in de cel worden opgenomen, ontstaat er in het bloed een tekort hieraan. Hierdoor ontstaan de bovengenoemde lichamelijke problemen.

Wie kunnen dit syndroom krijgen?
Iedereen die weer normaal gaat eten na een periode van te weinig voedselinname kan het refeeding syndroom krijgen. Het risico is het grootst bij:

  • Een zeer laag lichaamsgewicht (<70% van het ideale gewicht)
  • Snel gewichtsverlies

Mensen met anorexia nervosa kunnen het refeeding syndroom krijgen, maar ook mensen die door chemotherapie bij kanker, of door een andere ziekte veel gewicht zijn verloren. Ook kan het syndroom ontstaan bij mensen die een maagband hebben gekregen en hierdoor snel zijn afgevallen.

In de eerste 2 weken dat je normaal gaat eten en dat je gaat aankomen is het risico op het syndroom het grootst. Daarna wordt de kans erop steeds kleiner.

zorgen

Wat kun je eraan doen?
Het refeeding syndroom kan voorkomen worden door te starten met een hoeveelheid voeding die net iets meer is dan je energiegebruik in rust. Het is ook belangrijk om je energieintake rustig op te bouwen. Verder is het mogelijk om de hoeveelheid elektrolyten middels bloedonderzoek te bepalen. Zo nodig kunnen deze elektrolyten met tabletten of een infuus worden aangevuld. Bij veel mensen met anorexia nervosa wordt dit bloedonderzoek regelmatig verricht.

Moet ik nu bezorgd zijn?
Ik kan me voorstellen dat je door al deze informatie geschrokken bent en aankomen je misschien weer extra angstig maakt. Gelukkig is er bij behandelaren en diëtisten in Nederland goede bekendheid over dit syndroom. Het is standaard in de eetstoornisklinieken om de energieintake langzaam op te bouwen en om de bloedwaardes te controleren, zodat de kans dat je dit krijgt minimaal is.

 

Gerelateerde blogposts

Reacties

h0neybee - Dinsdag 20 november 2012 13:41
jaaaaaa dit had ik ook helaas, m'n diëtiste had ietsje te snel opgebouwd en --> BAM opeens kwam ik xx kg aan in minder dan 2 weken, heel vreemd. gelukkig is het nu weer goed ((((:
vlinderke - Dinsdag 20 november 2012 13:58
mijn bloed wordt nu niet meer gecontroleerd en toch heb ik risico hierop wegens groot ondergewicht en dus veel te moeten aankomen. Maar heb nog eens naar mijn Ha gebeld en ze zei dat ik me gewoon op dit moment meer druk moest maken over het aankomen dan op dit reefeding syndroom want dat dit ondergwicht ook helemaal niet goed is voor je lichaam.
h0neybee - Dinsdag 20 november 2012 14:48
@vlinderke: ja dat klopt wel deels denk ik, maar vind het wel beetje raar dat je ha dat zegt, het refeedingsyndroom moet je wel écht serieus nemen, dat kan ook heel gevaarlijk zijn namelijk!
E - Dinsdag 20 november 2012 15:05
Beetje jammer dat er alleen op gewezen wordt dat bij anorexia dit syndroom kan optreden. Ofterwijl er wordt weer alleen naar anorexia gekeken, terwijl dit netzogoed bij boulimia kan optreden.
Scared - Dinsdag 20 november 2012 15:49
Geld dit ook voor boulimia of zo?
@E - Dinsdag 20 november 2012 15:58
Volgens mij klopt dat niet hoor.

Jammer dat je allee kritiek hebt, ik vind het een goed artikel.
Bedankt voor het schrijven!
E - Dinsdag 20 november 2012 16:43
@@E
uuuuu to bad, ik ben gediagnostiseerd met boulimia en laat ik er ook last van hebben gehad.
Ja en ik val er over, omdat ik er verdomme ziek van word dat alles draait om anorexia. Alsof je met een andere eetstoornis niet ernstig bent
@ E - Dinsdag 20 november 2012 17:00
Maar dat staat toch nergens, dat je met een andere eetstoornis niet ernstig bent? Ik denk dat er in het artikel enkel over anorexia gesproken wordt, omdat het bij anorexia het vaakst voorkomt. Maak je niet zo druk, joh. ;-)
Scared - Dinsdag 20 november 2012 17:26
Beste @E,

Bij boulimia kan je ook ondervoed raken, krijg je ook te korten in elektrolyten en vitaminen tekort. Dan lijkt het mij vrij logisch dat als je boulimia hebt, je ook een refeeding syndroom kan krijgen. Vaak wordt er gedacht of zo geschreven (ook soms op deze site) dat anorexia veel meer kwalen en zo heeft dan anorexia terwijl dat niet zo is. Wat wel zo is dat de onderzoeken die naar anorexia zijn gedaan veel meer in de media komen omdat anorexia hip is en zo. Boulimia heeft de zelfde gevolgen als anorexia behalve het ondergewicht.
Dus daarom denk ik dat het ook geld voor boulimia dat refeeding syndroom.

(Scared is vriendin van een moleculair bioloog dus ik weet wel iets ervan)
Xottiex - Dinsdag 20 november 2012 18:25
hmm hier heb ik nog nooit van gehoord. maar een goed artikel geschreven!
vlinderke - Dinsdag 20 november 2012 21:21
@ honeybee
maar ben wel nooit gestopt met brood eten enz dus mss daarom dat ze dat ze dat zegt. Ik ben wel ondervoed maar heb altijd 6 keer per dag gegeten enkel laag in cal. en dat moet nu dus opgebouwd worden. Oedeem heb ik altijd gehad maar waar zou ik dan extra op moet letten. ik slik wel magnesium en vit b supplement enz en zie dat staan als belangrijke elementen.
- Woensdag 21 november 2012 17:15
Caroline - Dinsdag 2 april 2013 19:41
Kan je dit ook krijgen bij jarenlang heel laag BMI, en dan bedoel ik echt heel laag maar wel altijd blijven eten maar extreem bewegen? Als je dan het bewegen stopt?
Jule - Donderdag 28 november 2013 10:14
Ik lees dit en ik ben na 2 weken normaal eten ineens enorm ziek geworden.
Eerst at ik 1 keer per dag en kreeg ik daardoor 1/4 binnen van wat ik binnen zou moeten krijgen. Ik at weinig aardappelen en groente en geen brood.
Ik ben van de ene dag op de andere dag ineens, redelijk normaal gaan eten. Dus smiddags 3 boterhammen. Mijn BMI is normaal.
Het is begonnen met overgeven. Ik kon geen oorzaak vinden voor mijn ziekzijn omdat ik alleen normaal was gaan eten, meer niet. Maar ik had het niet opgebouwd.
Toen zat ik ook nog niet op deze site, en ik wist niet dat je ziek kon worden van te snel eten.
Ik neem aan dat het zich gaat stabiliseren. En dat ik het ergste nu heb gehad. Ik ben nog wel ziek, trillen en misselijk.

Misschien is dit een antwoord op de vragen die ik heb zien staan. Het kan dus iedereen overkomen, ook als je een normaal gewicht heb. Ook als je wel eet maar bepaalde producten vermijd.
jolanda - Donderdag 8 mei 2014 08:18
Ik val ook in de risico groep en heb een aangepast opbouwschema. Vraag me alleen af na hoeveel weken de kans op refeeding over is en je in principe wat soepeler kan worden met name met drinken.
Nienke - Zondag 24 november 2019 07:49
Hi wat is het probleem met drinken? Mag je niet teveel of juist te weinig drinken?
Cindy - Maandag 30 december 2019 11:32
Hey heb je het antwoord hier al op gevonden? Ik vraag mij het namelijk ook af.