De psychologie van...

Een regelmatige column over de psychologie van....

Piekeren

Piekeren... Elk mens piekert wel eens; jong of oud. Het verschil ligt alleen per persoon waar ze over piekeren. De één piekert over school en de ander piekert over werk of financiën. Uit onderzoek is gebleken dat ruim 30 procent van de Nederlanders dagelijks piekert. Een kwart daarvan piekert zelfs meer dan een uur per dag!

Bij sommige mensen kan het piekeren doorslaan. Hun dagelijks leven wordt dan erg beïnvloedt door het piekeren. Mensen die vaak piekeren zijn erg gespannen. 's Avonds wordt er het vaakst gepiekerd, vooral wanneer je op bed ligt. Jouw lichaam komt dan tot rust en je verwerkt dan jouw belevenissen van die dag of je bereid je voor op de volgende dag. Daarom wordt 's avonds in bed ook wel het favoriete piekermoment genoemd. Sommigen kunnen wel uren lang doorpiekeren. Het is dan ook niet raar dat ongeveer 31% van de mensen die piekert slecht slaapt.

Piekeren kan de kans op een psychische stoornis vergroten. Hierbij valt te denken aan angststoornis of depressie. Voor mensen die een aanleg hebben voor een psychische stoornis kan het piekeren een trigger zijn. Piekeren kan namelijk negatief ervaren worden. Het wordt ook wel het doemdenken genoemd. Bij doemdenken denk je alles in een negatieve vorm: ‘' Nee, dit gaat me nooit lukken!'' of ‘'Die presentatie gaat vast slecht morgen, ik heb me zo slecht voorbereid!''. Wanneer iemand door blijft piekeren, kan dit tot depressieve gedachten leiden. Ook kan het irrationele piekeren leiden tot angststoornissen. Je maakt jezelf als het ware banger en banger doordat je maar door blijft gaan met het piekeren.

Maar het piekeren zelf kan ook doorslaan in een psychische stoornis. De generaliserende angststoornis (GAS) wordt ook wel de piekerstoornis genoemd. 1 op de twintig mensen krijgen ooit in hun leven last van de piekerstoornis. Deze mensen piekeren de hele dag door over dagelijkse dingen. Hierbij valt te denken aan het piekeren over school/werk, liefde en gezondheid.

De piekerstoornis werd niet altijd erkend noch herkend. Sommigen verklaren zich gewoon tot een enorme piekeraar. Maar niet veel mensen weten dat dit ook een psychische stoornis kan zijn. Daarom wordt er nauwelijks hulp gevraagd terwijl het wel nodig is. De kans op een genezing zonder hulp is maar tussen de 10 en 15%. Daarom is hulp vragen erg belangrijk!

Uit onderzoek van onderzoeker en docent Colin van der Heiden is gebleken dat er 2 therapieën zijn die erg helpend zijn tegen de piekerstoornis. Bij één van de behandelingen was het genezingspercentage 75%. Bij vier van de vijf mensen met de piekerstoornis is de situatie verbeterd na de behandeling.

Eén van de therapieën heet de metacognitieve therapie. Bij de metacognitieve therapie wordt gekeken naar hoe de cliënt kijkt naar het piekeren. Vaak begint piekeren onschuldig. Je denkt na over wat er komt en probeert hiermee problemen of situaties te voorkomen. Wanneer iemand hierin doorslaat is diegene continue bezig met piekeren om elk situatie te voorkomen.

Het piekeren wordt hierbij eigenlijk gebruikt als een overlevingstrategie: ‘'Hoe ga ik het aanpakken?!?!''. Hierdoor is diegene het nut van het piekeren eigenlijk al voorbij gegaan. Piekeren is nu niet meer positief maar negatief. Bij de metacognitieve therapie wordt stilgestaan bij wat voor nut het piekeren eigenlijk heeft. Is het piekeren iets negatiefs? En hoe kunnen ze het weer positief gebruiken?

De tweede therapie heet Intolerance-of-uncertainty (IUT). Bij deze therapie wordt er vanuit gegaan dat mensen met de piekerstoornis bang zijn voor de onzekerheid. Daarom blijven ze piekeren om zo goed mogelijk de situaties te voorspellen en te voorkomen. Maar soms gaat het nou eenmaal anders dan je hebt gepland. Daar is niks aan te doen. Daarom is het belangrijk bij de IUT dat mensen leren om te gaan met de onzekerheid en de eventuele uitkomsten. Wanneer ze niet meer vanuit het ergste uitgaan, kunnen ze gericht zoeken naar een meer rationele afloop die ze wel kunnen accepteren.

Er zijn maar weinig mensen die niet zullen piekeren. Er komt eigenlijk altijd wel een moment waarop je gaat piekeren over wat er gaat gebeuren of wat er is gebeurd. Maar het verschil ligt in de omgang met het piekeren. De één ligt 5 minuten wakker van een toets en de ander kan urenlang piekeren over een toets. Piekeren kan gezond zijn maar laat het niet de controle overnemen.

Het kan soms helpen, als je erg veel last hebt van piekeren, om een piekermoment voor jezelf in te bouwen. Ga op en vast tijdstip een half uur op een stoel zitten. Dan mág je piekeren. Iedere keer als je gedurende een ander moment op de dag gaat piekeren, herinner je jezelf eraan, dat je straks alle tijd hebt om te piekeren en nu beter niet kan piekeren.

Waar pieker jij het meest over?

Gerelateerde artikelen

Een vriendschap beëindigen

Zelfmoordknop op Facebook

Humeur wordt beïnvloed door het weer

Slechte dag? Nu niet meer!

Reactie van Nyn

Over of ik wel een goed mens ben, of ik het wel goed doe.
Over financiën idd.
Over wat anderen vinden van mij en of het ooit goed komt en ik ooit de rust vind in mn hoofd die ik zo graag zou willen.
Maar ook vaak over leuke dingen, hoe ik mn sieraden lijn op poten ga zetten, wat voor lieve mensen ik om me heen heb, en de dingen waar ik wel trots op kan zijn over mezelf.

Reactie van Manèl

Ik pieker het vaakst over: mijn gewicht, uiterlijk, school, wat vriendinnen van mij vinden, werk, en hoe ik in hemelsnaam de dag door moet komen.
En ik pieker ook altijd 's avonds/'s nachts, waardoor ik dus ook heel slecht slaap.. :-(

Reactie van Shopaholic

Shit hee... wat herkenbaar... ik zit me nu echt af te vragen of ik die stoornis heb!?

Reactie van lizzy

ik pieker ook vooral savonds en snachts en over mn uiterlijk en gewicht en ook inderdaad over hoe ik de dag door ga komen.

Reactie van Hannah

Ik pieker bijna de hele dag door, ik denk over alles na. Het gaat van of ik mijn examens wel ga halen, hoe ik dat moet gaan doen, of ik wel genoeg geleerd heb tot aan welk beleg ik het eerst op mijn brood zal doen en van welke voet ik mijn veters het eerst zal strikken. Sommige dagen is het nog veel extremer dan andere dagen. Soms gaat het een tijd goed, dan pieker en denk ik nog wel heel erg veel, maar kan ik er mee omgaan. Soms laat ik mijn hele dag/week/alles beïnvloeden door mijn gepieker, dan voel ik me enorm down, durf ik niks te ondernemen omdat ik niet weet wat ik als eerste moet doen of wat ik het belangrijkste vind. Wanneer ik dan wel dingen onderneem baal ik omdat ik niet weet of ik wel het juiste heb gedaan en of ik het wel op de goede manier heb gedaan en ga zo maar door.. Soms heb ik er dus veel meer last van dan anders.

Geen idee of ik echt die stoornis heb maar ik geloof dat het bij mij wel vrij extreem is, dat piekeren ;) Het gaat heel vaak ook gepaard met keuzes maken, ik ben een enórme twijfelaar.. Misschien moet ik er toch maar iets meer over vertellen bij mijn psychologe..

Wel verhelderend, dit bericht! Erg fijn en duidelijk =)

xx

Reactie van @shopaholic

hetzelfde hier..

Reactie van pirwuhgjlfhrgiqjrehyugtherilqjhr

ik pieker meestal over school, wat ik wil gaan doen als werk, mijn gewicht, mijn uiterlijk, mijn vrienden, liefde enz

Reactie van Anoniem

Zelf pieker ik ook heel erg veel, maar als ik dan mezelf de vraag stel : Wat schiet ik er eigenlijk mee op ? dan verminderd het ook weer. 'S avonds in bed even lezen of een muziekje luisteren helpt mij ook wel soms. Binnenkort heb ik examen en pieker hierdoor ook weer erg veel.

@Hannah, misschien is het inderdaad wel goed als je het bespreekbaar maakt. Piekeren zijn gedachten's die zomaar uit het niets in je opkomen en daar kun je helemaal niets aan doen. Als je het bespreekbaar maakt kan zij/hij je misschien verder helpen en jou tips geven zodat jij er minder last van hebt. Veel succes in ieder geval, lijkt me erg lastig als je er zoveel last van hebt.

Reactie van Amy

Ik heb de diagnose gegeneraliseerde angststoornis en ik wist de meeste dingen die hier staan niet eens (bijv. dat het piekerstoornis wordt genoemd..) maar ik herken me er super erg in. ik ben ook vaak afwezig en bang omdat ik dan aan het piekeren ben terwijl dat dan echt momenten zijn dat je niet hoort te piekeren. Onder een belangrijke toets bijvoorbeeld, dan ben ik alweer aan het piekeren over de volgende toets en heb ik negatieve gedachtes dat ik deze toch niet kan maar ook onder een gesprek pieker ik heel vaak en dan kan ik het niet goed volgen... irritant!

Reactie van marieke

Ik pieker vaak over mijn rijlessen. Zo erg dat ik van te voren niet eens meer kan eten van de spanning

Reactie van anoniem

over werkelijk alles... de stomste dingen ook waarvan ik denk; pieker daar toch niet zo over! eb je niets aan! maar ja.. uiteindelijk blijf ik piekeren... een vriend van mij gaat vaak pas op het moment zelf er over na denken of net iets ervoor mocht dat nodig zijn. Daarvoor doet tie dat gewoon niet. Vind hij zonde van zijn tijd. heeerlijk lijkt me dat soms:) schijnen mannen vaak beter in te zijn..

Reactie van lianne

Ik pieker het meest over stage, school, huiswerk, dromen en vooral over bepaalde situaties die ik dan in mijn hoofd blijf herhalen, ik kan ze niet loslaten :(

Reactie van jasmila

ik pieker echt heel vaak..

Reactie van ...

wat ik me een beetje afvraag, wat is het verschil tussen nadenken en piekeren? want ik doe een van beiden dus heeel veel, maar welke? :P

Reactie van Anoniem

@Reactie van : Nadenken doe je in het dagelijks leven over van alles, en dat is ook goed om te kunnen functioneren. Nadenken over hoe laat je in de ochtend van huis gaat op weg naar werk/school, nadenken welke kleding je aantrekt. Dit zijn normale en handige gedachten's. Wanneer gedachten's met je op de loop gaan en je deze als een storend en onaangenaam gevoel ervaart en als alle gedachten's eigenlijk over veel nutteloze onderwerpen gaan of juist heel lang over 1 pepaalt onderwerp, dan zou je het wel eens piekeren kunnen noemen. Als je bijvoorbeeld wel een half uur nadenkt over je kleding, en als je elke keer maar weer aan die ene vriendin denkt waar je ruzie mee hebt en je je gedachten's moeilijk kunt verzetten. Van hoofdpijn kun je zelfs hoofdpijn krijgen en je kunt er slechter door in slaap komen.

Het belangrijkste is dat je jou gedachten's niet als storend ervaart. Iets leuks doen kan helpen om het piekeren te verminderen. En als je er extreem veel last van hebt, is het misschien een idee o het bespreekbaar te maken met een vertrouwenspersoon......

Reactie van Suzan

Volgens mij heb ik dit...ik pieker de hele dag..nou, eigenlijk plan ik alles van mijn dag. Ik plan wanneer ik ga eten, wanneer ik dit ga doen, dat ga doen...

ik plan mijn hele dag in...per uur wat ik ga doen..weet eigenlijk niet waarom, maar zo zit ik aan een schema vast wat ik zelf in mijn hoofd al heb gemaakt, en eenmaal gemaakt is het moeilijk om het anders te gaan plannen.

En door het plannen komt ook veel gepieker, vooral als het opeens anders gaat dan ik gepland heb, dan gaat de hell los in mijn hoofd..maar hoe moet dit dan, en hoe moet dat dan?..enz.

en ik slaap soms hele nachten niet doordat het 'zo druk is' in mijn hoofd. Ik pieker dan het meest, ik plan dan namelijk alles al voor de dag daarna, en soms de dag daarna en soms wel eens de hele week!
echt te gek voor woorden...soms pieker ik in bed ook over situaties die helemaal niet kunnen gebeuren,vind je het dan gek dat ik niet slaap?

maar probeer nu er mee om te gaan, idd een pieker momentje af en toe instellen en als ik s'avond merk dat ik weer ga piekeren probeer ik het meteen te stoppen, wat schiet ik er nu eenmaal mee op? wat is er nog voor spontaniteit en lol van mijn dag als ik alles al voor mijzelf gepland heb?
soms werkt het...maar nu is het even weer wat erger..maar blijf proberen! Het gaat me wel lukken, weet ik zeker. (:

Reactie van Anoniem

Zusan : Volgens mij ben je op de goede weg ! Blijven vol houden en lief zijn voor jezelf helpt ! Ga leuke dingen doen en misschien vindt je yoga wel wat ?......

Reactie van anoniempje

ik pieker vooral over mijn werk
bang van dat ik iets vergeten ben te doen
of iets verkeerd gedaan heb of zo
ik kan het piekeren moeilijk stoppen
ik probeer altijd mijn best te doen zodat ik niets kan hebben om over te piekeren
maar iets stoms kan de start zijn van uren piekeren
bij mij is het vooral sanvonds en snachts maar heb er ook niet altijd last van bij mij is het in momenten

Reactie van Marije

Ik pieker veel over dingen...
de hele dag door ben ik met alles bezig. wat zal er gebeuren in het volgende schooluur? wat voor opmerkingen zullen kinderen over mij maken? hoe kan ik afvallen? wat vinden kinderen van mij? hoe gaat ik dit aanpakken en dat? naja...alles...

Reageer op dit bericht

Je reactie wordt eerst gechecked door een moderator voordat deze geplaatst wordt!

Je naam	:
Wat wil je kwijt?	:
		Ik kan de code niet lezen
Letters hierboven	: